تفسیر آیهٔ ۹۷ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و در تفسیر قمی از آن حضرت (ع) روایت شده است که فرمود: «أنه ما يقع في قلبك من وسوسه الشياطين» (آن، وسوسه‌هایی از شیاطین است که در دلت می‌افتد).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۹۷ و ۹۸ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزٰاتِ الشَّيٰاطِينِ وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ » (و بگو: پروردگارا! از وسوسه‌های شیاطین به تو پناه می‌برم، و پروردگارا! از اینکه نزد من حاضر شوند به تو پناه می‌برم). در مجمع‌البیان گفته است: «الهمزه شده الدفع،و منه الهمزه للحرف الذي يخرج من أقصي الحلق باعتماد شديد و دفع،و همزه الشيطان دفعه بالإغواء إلي المعاصي انتهي» (همزه به معنای راندن با شدت و هُل‌دادن است؛ و حرفِ همزه را نیز از آن رو همزه نامیده‌اند که با تکیه و راندنی شدید از انتهای گلو بیرون می‌آید. و همزهٔ شیطان، هُل‌دادنِ او با فریب‌دادن به‌سوی نافرمانی‌هاست؛ پایان سخن).

در این دو آیه، به پیامبر (ص) فرمان داده شده است که از گمراه‌گریِ شیاطین و از اینکه نزد او حاضر شوند، به پروردگارش پناه ببرد. در این بیان، اشاره‌ای لطیف به این نکته نیز هست که آنچه مشرکان از شرک و تکذیب بدان گرفتار آمده‌اند، برآمده از وسوسه‌های شیاطین و احاطه‌یافتنِ آنان بر ایشان از راه حضور نزد آنهاست.