تفسیر آیهٔ ۵۷ سورهٔ مؤمنون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

پس خدای متعال به روشنی به توصیف آنان پرداخت و فرمود: « إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَهِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ » (همانا کسانی که از بیم پروردگارشان هراسان و نگرانند). راغب گفته است: «اشفاق»، توجّه و دلسوزیِ آمیخته با ترس است؛ زیرا کسی که اشفاق می‌ورزد، فردِ مورد نظر را دوست دارد و از گزندی که به او برسد می‌ترسد. خدای متعال می‌فرماید: « وَ هُمْ مِنَ السّٰاعَهِ مُشْفِقُونَ » (و آنان از قیامت بیمناکند)؛ پس هرگاه این واژه با «مِن» به کار رود، معنای ترس در آن آشکارتر است، و هرگاه با «فی» بیاید، معنای توجّه و دلسوزی در آن نمایان‌تر است؛ [چنان‌که] می‌فرماید: « إِنّٰا كُنّٰا قَبْلُ فِي أَهْلِنٰا مُشْفِقِينَ » (ما پیش‌تر در میان کسانِ خود نگران و دلسوز بودیم) و [در جای دیگر]: « مُشْفِقُونَ مِنْهٰا » (از آن هراسانند). پایان سخن راغب.

این آیه آنان را چنین توصیف می‌کند که خدای پاک و منزه را پروردگاری گرفته‌اند که مالک آنان است و تدبیر کارشان را بر عهده دارد. لازمهٔ این باور آن است که نجات و هلاکت را وابسته به خشنودی و خشم او بدانند؛ ازاین‌رو، در امری که دوستش دارند ـ یعنی نجات و سعادتشان ـ از او بیم دارند، پس از خشیت او نگران و بیمناکند؛ و همین بیم است که آنان را به ایمان به آیات الهی و عبادت او برمی‌انگیزد. با توجه به معنایی که گذشت، روشن شد که جمع‌شدن میان «خشیت» و «اشفاق» در آیه، تکراری بیهوده نیست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۵۷ تا ۶۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَهِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ » تا پایان این پنج آیه. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۵۷ تا ۶۰ با هم

در تفسیر قمی، دربارهٔ سخن خدای متعال: « إِنَّ الَّذِينَ هُمْ مِنْ خَشْيَهِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ » (همانا کسانی که از بیم پروردگارشان نگرانند) تا فرمودهٔ او: «يُؤْتُونَ مَا آتَوْا» (آنچه را باید بدهند می‌دهند)، آمده است: فرمود: مراد، از عبادت و فرمان‌برداری است. ادامه در متن کامل