تفسیر آیهٔ ۵۱ سورهٔ حج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و سخن او: «سَعَوْا فِي آيٰاتِنٰا مُعٰاجِزِينَ » (در [ابطال] آیات ما کوشیدند در حالی که در پی ناتوان نشان دادن ما بودند)؛ «سعی» شتاب در راه رفتن است و کنایه از به‌کاربستن نهایت کوشش در برابر آیات الهی برای باطل ساختن آن‌ها و خاموش کردن نورشان با ناتوان پنداشتن خداوند است. و تعبیر با لفظ متکلم مع‌الغیر (ما)، در حقیقت بازگشت به سیاق قبلی است، پس از آنکه التفات در آیهٔ پیشین یعنی در سخن او: «أَمْلَيْتُ لَهٰا » إلخ (مهلتشان دادم...) حق خود را ادا کرد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴۹ تا ۵۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «قُلْ يٰا أَيُّهَا النّٰاسُ إِنَّمٰا أَنَا لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ -إلي قوله- أَصْحٰابُ الْجَحِيمِ » (بگو ای مردم، من تنها برای شما بیم‌دهنده‌ای آشکارم... تا آنجا که می‌فرماید: اهل دوزخ‌اند [حج: ۴۹-۵۱]). این فرمان، ابلاغ رسالت از راه هشدار دادن است، و بیان پاداش نیکویی که به ایمان به پیامبر و عمل صالح تعلق می‌گیرد؛ یعنی آمرزش به‌سبب ایمان، و روزی کریمانه (رزق کریم) که همان بهشت با همهٔ نعمت‌هایش به‌سبب عمل صالح است؛ و نیز بیانگر فرجام ناگواری است که کفر و انکار در پی دارد، و آن هم‌نشینیِ پیوسته و جدایی‌ناپذیر با آتش دوزخ است.