تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ حج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ لَبِئْسَ الْمَوْليٰ وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ » (کسی را می‌خواند که زیانش از سودش نزدیک‌تر است؛ چه بد سرپرستی و چه بد همنشینی!). «مَوْليٰ» به معنای سرپرست و یاور است، و «عَشِیر» یعنی یار و همنشین.

مفسران دربارهٔ ساختار نحویِ جمله‌های آیه گفته‌اند که «يَدْعُوا » به معنای «می‌گوید» است، و عبارت « لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ » تا آخر آیه، مقولِ قول (سخن گفته‌شده) است؛ «لَمَنْ » مبتدایی است که لام ابتدا بر آن درآمده و اسمی موصول است که «ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ » صلهٔ آن به شمار می‌رود. و عبارت «لَبِئْسَ الْمَوْليٰ وَ لَبِئْسَ الْعَشِيرُ » جواب سوگندی محذوف است که به جای خبر نشسته و بر آن دلالت دارد.

معنای آیه چنین است: این بت‌پرست در روز قیامت در توصیف بتی که آن را سرپرست و همنشین خود گرفته بود، می‌گوید: بتی که زیانش نزدیک‌تر از سودِ آن است، بد سرپرست و بد همنشینی است؛ سوگند می‌خورم که چه بد سرپرست و یاوری و چه بد همنشینی است!

علت اینکه زیانِ بت نزدیک‌تر از نفعش دانسته شده، این است که بت‌پرست در روز قیامت می‌بیند که پرستشِ این بت، چه عذاب جاودان و هلاکت ابدی‌ای را در پی داشته است.