تفسیر آیهٔ ۱۲ سورهٔ حج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَضُرُّهُ وَ مٰا لاٰ يَنْفَعُهُ ذٰلِكَ هُوَ الضَّلاٰلُ الْبَعِيدُ » (به جای خدا چیزی را می‌خواند که نه زیانی به او می‌رساند و نه سودی به او می‌بخشد؛ این همان گمراهیِ بسیار دور از حق است). مقصود از خوانده‌شده، بت است؛ چراکه بت به دلیل نداشتن شعور و اراده، از جانب آن سودی متوجه عبادت‌کننده‌اش نمی‌گردد؛ و نه زیانی؛ و هر ضرر و خسارتی که به پرستنده‌اش می‌رسد، تنها از ناحیهٔ خودِ عملِ عبادت است که کاری از سوی خودِ او و منسوب به اوست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۱ و ۱۲ با هم

خدای عزوجل فرمود: «فَإِنْ أَصٰابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ » (پس اگر خیری به او برسد بدان آرام گیرد)؛ یعنی عافیت و تندرستی در دنیا. «وَ إِنْ أَصٰابَتْهُ فِتْنَهٌ » (و اگر آزمایشی به او رسد)؛ یعنی بلایی در جان خودش. «انْقَلَبَ عَليٰ وَجْهِهِ » (به روی خود بازگردد)؛ یعنی بر پایهٔ همان شک خود به سوی شرک برمی‌گردد. «خَسِرَ الدُّنْيٰا وَ الْآخِرَهَ ذٰلِكَ هُوَ الْخُسْرٰانُ الْمُبِينُ- يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّٰهِ مٰا لاٰ يَضُرُّهُ وَ مٰا لاٰ يَنْفَعُهُ » (در دنیا و آخرت زیان دید، این همان زیانِ آشکار است؛ به جای خدا چیزی را می‌خواند که نه زیانی به او می‌رساند و نه سودی به او می‌بخشد). [امام(ع)] فرمود: «به حال شرک برمی‌گردد و غیر خدا را می‌خواند و غیر او را می‌پرستد». تا پایان حدیث.