تفسیر آیهٔ ۱۳ سورهٔ طه

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِمٰا يُوحيٰ » (و من تو را برگزیده‌ام، پس به آنچه وحی می‌شود گوش فرا ده). «اختیار» (برگزیدن) از ریشهٔ «خیر» گرفته شده است، و حقیقتش آن است که مثلاً کارِ فاعل میان چند فعل مردد باشد که باید یکی را ترجیح دهد تا انجامش رساند؛ پس آنچه را بهتر است تشخیص می‌دهد، سپس بر بهتر بودن آن از دیگر کارها بنا می‌گذارد و انجامش می‌دهد؛ بنابراین، بنا گذاشتن او بر بهتر بودنش همان «اختیار» است؛ پس اختیار همواره برای رسیدن به هدفی است که غرضِ فاعل از انجام کار به شمار می‌رود.

بنابراین، برگزیدنِ موسی از سوی خدای متعال، تنها برای هدفی الهی یعنی بخشیدن نبوت و رسالت بوده است؛ و گواه بر این معنا سخن خداوند است که با حرف تفریع بر گزینش مترتب ساخته و فرموده است: «فَاسْتَمِعْ لِمٰا يُوحيٰ » (پس به آنچه وحی می‌شود گوش فرا ده)؛ چرا که مشیت الهی به برانگیختن انسانی تعلق گرفت که بار نبوت و رسالت را بر دوش کشد، و موسی (ع) در علم الهی از دیگران بهتر و برای این هدف شایسته‌تر بود، از این رو او را برگزید.

و سخن خداوند: «وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ » (و من تو را برگزیدم) طبق آنچه سیاق به دست می‌دهد، از قبیل صدور فرمانِ نبوت و رسالت اوست؛ پس انشاست نه اخبار (گزارش از گذشته)؛ و اگر خبر دادن بود، می‌فرمود: «و قد اخترتک» (و من پیش‌تر تو را برگزیده‌ام)، در حالی که با همین کلمه، برگزیدن برای نبوت و رسالت انشا می‌شود. سپس هنگامی که این برگزیدن با انشای آن تحقق یافت، فرمانِ گوش سپردن به وحیِ دربردارندهٔ نبوت و رسالتش را بر آن مترتب ساخت و فرمود: «فَاسْتَمِعْ لِمٰا يُوحيٰ » (پس به آنچه وحی می‌شود گوش فرا ده)؛ و استماعِ وحی، همان گوش فرادادن و دل سپردن به آن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۱ تا ۱۳ با هم

در پاسخ می‌گویم: آری، اما ثابت بودن حجاب یا فرستاده در مقام تکلیم، با تحقق سخن گفتن از طریق وحی ناسازگار نیست؛ زیرا وحی نیز همانند دیگر افعال خدای متعال خالی از واسطه نیست، بلکه کار بر مدار توجه مخاطبی می‌چرخد که کلام را دریافت می‌کند؛ اگر به واسطه‌ای که حامل کلام است توجه کند و به سبب آن از خدای متعال پوشیده و محجوب شود، آن کلام رسالتی خواهد بود که مثلاً با فرشته‌ای به سوی او فرستاده شده و وحیی از سوی فرشته است؛ و اگر توجهش به خدای متعال باشد، آن سخن وحیی از سوی او خواهد بود، هرچند واسطه‌ای در میان باشد که بدان توجهی نمی‌شود. از شواهد آنچه گفتیم، سخن پروردگار در آیهٔ بعدی در خطاب به موسی است که فرمود: «فَاسْتَمِعْ لِمٰا يُوحيٰ » (پس به آنچه وحی می‌شود گوش فرا ده)؛ چرا که آن را وحی نامید، در حالی که در دیگر سخنان خود وجود حجاب را در آن ثابت فرموده است.