۞ وَإِن كُنتُمۡ عَلَىٰ سَفَرٖ وَلَمۡ تَجِدُواْ كَاتِبٗا فَرِهَٰنٞ مَّقۡبُوضَةٞۖ فَإِنۡ أَمِنَ بَعۡضُكُم بَعۡضٗا فَلۡيُؤَدِّ ٱلَّذِي ٱؤۡتُمِنَ أَمَٰنَتَهُۥ وَلۡيَتَّقِ ٱللَّهَ رَبَّهُۥۗ وَلَا تَكۡتُمُواْ ٱلشَّهَٰدَةَۚ وَمَن يَكۡتُمۡهَا فَإِنَّهُۥٓ ءَاثِمٞ قَلۡبُهُۥۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ
و اگر در سفر بودید و نویسنده‌ای نیافتید، وثیقه‌هایی دریافت‌شده [در گرو بگذارید]؛ پس اگر برخی از شما برخی دیگر را امین دانست، آن کس که امین شمرده شده باید امانتش را بازپس دهد و از خدا، پروردگار خویش، پروا بدارد؛ و شهادت را کتمان مکنید، و هر کس آن را کتمان کند بی‌گمان دلش گناهکار است، و خدا به آنچه انجام می‌دهید داناست.
تفسیر آیهٔ ۲۸۳ سورهٔ بقره، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۲، صفحهٔ ۴۳۴ تا ۴۳۵ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/2/283/
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۲۸۲ و ۲۸۳ با هم
خدای متعال می‌فرماید: «إِذٰا تَدٰايَنْتُمْ...» (هرگاه با یکدیگر دادوستدِ وامی کردید...). «تداین» به معنای وام‌دادن و وام‌گرفتن افراد با یکدیگر است. «إملال» و «إملاء» (املا کردن) آن است که شخص آنچه را نویسنده باید بنویسد، بر او بخواند و بیان کند. «بَخْس» کاستن از حق و ستم‌ورزیدن است، و «سَأَمَة» دلزدگی و ملالت است. «مُضارّه» باب مفاعله از ریشهٔ ضرر است و هم در زیان‌رساندنِ دوطرفه به کار می‌رود و هم در زیان‌رساندن یک‌طرفه. «فُسوق» نیز بیرون‌رفتن از فرمان‌برداری و طاعت است. و «رِهان»—که به‌صورت «رُهُن» (با دو ضمه) نیز قرائت شده—هر دو جمعِ «رَهْن» و به معنای مالِ به گرو گذاشته‌شده (مرهون) هستند.
و بدان که این دو آیه بر نزدیک به بیست حکم از پایه‌های احکام دِین (بدهی)، رهن و جز آن دو دلالت دارند و روایات دربارهٔ آن‌ها و مسائل مرتبط با آن‌ها بسیار است؛ اما بررسی آن‌ها به علم فقه بازمی‌گردد و به همین سبب، چشم‌پوشی از آن را ترجیح دادیم؛ بنابراین، هر کس خواهان بررسی این احکام است باید به جایگاه‌های متناسب آن در فقه مراجعه کند.