تفسیر آیهٔ ۳۶ سورهٔ مریم

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: «وَ إِنَّ اللّٰهَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هٰذٰا صِرٰاطٌ مُسْتَقِيمٌ »؛ این جمله به سخن او که فرمود: «إِنِّي عَبْدُ اللّٰهِ » معطوف است و از سخنان عیسی (ع) است. دلیل بر این مطلب، آمدنِ عین این آیه در حکایت دعوت او از قومش در داستان او در سورهٔ آل‌عمران است؛ و نظیر آن نیز در سورهٔ زخرف آمده، آنجا که می‌فرماید: «إِنَّ اللّٰهَ هُوَ رَبِّي وَ رَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هٰذٰا صِرٰاطٌ مُسْتَقِيمٌ فَاخْتَلَفَ الْأَحْزٰابُ مِنْ بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذٰابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ» (زخرف: ۶۵).

بنابراین، احتمالی که برخی داده‌اند مبنی بر اینکه این آیه سخنی نو و آغاز کلامی از سوی خدای پاک و منزه است، یا دستوری از جانب او به پیامبر (ص) است تا بگوید «خدا پروردگار من و پروردگار شماست...»، وجهی ندارد؛ افزون بر این، سیاق آیات نیز با هیچ‌یک از این دو وجه سازگار نیست. پس این سخن از کلام عیسی (ع) است که گفتارش را با اعتراف به پروریده‌شدن (مربوبیت) به پایان رساند، همان‌گونه که سخن خود را با گواهی دادن بر بندگی‌اش آغاز کرد، تا با این کار ریشهٔ غلوِ زیاده‌روان دربارهٔ خود را برکَند و حجت را بر آنان تمام سازد.