تفسیر آیهٔ ۷۰ سورهٔ کهف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاٰ تَسْئَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتّٰي أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْراً » (گفت: پس اگر در پی من آمدی، از هیچ چیز مپرس تا خودم درباره‌اش سخنی برایت آغاز کنم).
ظاهر این است که « مِنْهُ » به « ذِكْراً » وابسته است، و پدید آوردن یاد از چیزی («إحداث الذكر من الشيء») یعنی آغاز کردن سخن دربارهٔ آن بدون سابقهٔ قبلی. معنای آیه چنین است: اگر به دنبال من آمدی، از هیچ کار و رفتاری از من که می‌بینی و دیدنش بر تو گران می‌آید مپرس، تا خودم پیش‌قدم شوم و از آن برایت سخن بگویم. در این سخن، اشاره‌ای است به اینکه موسی از او کارهایی خواهد دید که دیدنشان برایش دشوار است و او نیز سرانجام حقیقت آن‌ها را برایش روشن خواهد کرد؛ اما شایسته نیست موسی پرسشگری را آغاز کند و جویای خبر شود، بلکه باید شکیبایی ورزد تا خود او آغازگرِ آگاهی‌بخشی باشد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶۶ تا ۷۰ با هم

موسی (ع) در برابر خضر — چنان‌که این آیات بازگو می‌کنند — از نظر اخلاق والا و ادب درخشانی که درخورِ شاگردی دانش‌جو و بهره‌گیرنده است، رفتار شگفت‌آوری از خود نشان داد؛ در حالی که او خودْ کلیم‌الله موسی بن عمران، فرستادهٔ خدا، پیامبر، یکی از پیامبران اولواالعزم و صاحب تورات بود. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۶۷ و ۷۰ با هم

خضر نیز در برابر موسی ادب ورزید؛ چرا که در آغاز، درخواست او را صراحتاً رد نکرد، بلکه تنها با نفی توانایی‌اش بر شکیبایی به آن اشاره نمود؛ سپس هنگامی که موسی وعده داد که ان‌شاءالله صبور خواهد بود، او را به پیروی فرمان نداد، بلکه انتخاب را به خواستهٔ خود موسی واگذاشت و گفت: « فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي » (پس اگر از من پیروی کردی)؛ آنگاه او را از پرسش، نهیِ مطلق و مقتدرانه نکرد، بلکه آن نهی را وابسته به پیروی‌اش ساخت و فرمود: « فَإِنِ اتَّبَعْتَنِي فَلاٰ تَسْئَلْنِي » (پس اگر از من پیروی کردی، از من چیزی مپرس)، تا این معنا را برساند که این نهی دستوری خودسرانه و تحمیلی نیست، بلکه مقتضای پیروی و همراهی است.