تفسیر آیهٔ ۷۱ سورهٔ کهف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَانْطَلَقٰا حَتّٰي إِذٰا رَكِبٰا فِي السَّفِينَهِ خَرَقَهٰا قٰالَ أَ خَرَقْتَهٰا لِتُغْرِقَ أَهْلَهٰا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً إِمْراً » (پس هر دو به راه افتادند تا وقتی که سوار کشتی شدند، [خضر] آن را سوراخ کرد. [موسی] گفت: آیا آن را سوراخ کردی تا سرنشینانش را غرق کنی؟! به راستی کار بسیار سهمگین و هولناکی مرتکب شدی!).
واژهٔ «إِمْر» (با کسرهٔ همزه) به‌معنای بلای بزرگ و پیشامدِ بسیار ناگوار است. جملهٔ « فَانْطَلَقٰا » نتیجه و دنبالهٔ سخنان پیشین است، و آن دو رهسپار، موسی و خضر هستند؛ و این تعبیر نشان می‌دهد که موسی در این همراهی با خضر، آن جوانِ همراهش را با خود نبرده است. حرفِ «لام» در « لِتُغْرِقَ أَهْلَهٰا » برای بیان غایت (هدف و پیامد) است؛ زیرا هرچند غرق شدن، تنها فرجامِ سوراخ کردن کشتی بود و خضر قطعاً چنین قصدی نداشت، ولی گاه پیامدِ ناگزیر یک کار — به دلیل آشکار بودنش — به ادعا همان هدفِ کار شمرده می‌شود؛ چنان‌که گفته می‌شود: «آیا چنین می‌کنی تا خودت را نابود سازی؟». معنای آیه نیز روشن است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

«بحث روایی»

تفسیر آیه‌های ۷۱، ۷۴، ۷۷ و ۸۲ با هم

و از جملهٔ آن‌ها، اختلاف روایات در چگونگی سوراخ‌کردن کشتی، چگونگی کشتن آن نوجوان، چگونگی برپا داشتن دیوار و در ماهیت گنجِ زیر آن است؛ با این حال در بیشتر روایات آمده است که آن گنج، لوحی زرین بود که بر آن نوشته شده بود پندها و موعظه‌هایی [نوشته شده بود]؛ و دربارهٔ «پدر شایسته» نیز ظاهر بیشتر روایات آن است که او پدر بی‌واسطه و نزدیک آن دو [یتیم] بود، و در برخی روایات آمده که پدر دهم آن‌ها بود، و در برخی پدر هفتم، و در برخی میان آن دو و او هفتاد پدر فاصله بود، و در برخی دیگر آمده است که میان آنان هفتصد سال فاصله بود؛ گذشته از دیگر موارد اختلاف. ادامه در متن کامل