تفسیر آیهٔ ۶۸ سورهٔ اسراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جٰانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حٰاصِباً ثُمَّ لاٰ تَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلاً » (آیا ایمن شده‌اید از اینکه شما را در کرانه‌ای از خشکی به زمین فرو برد یا بر شما تندبادی سنگ‌ریزه‌بار بفرستد، سپس برای خود هیچ کارسازی نیابید؟). «خسوف ماه» یعنی پنهان‌شدن قرص آن در تاریکی و سایه، و «خَسَفَ اللهُ بِهِ الْأَرْضَ» یعنی خدا او را در زمین فرو برد و پنهان ساخت. «حاصب»—چنان‌که در مجمع‌البیان آمده—بادی است که ریگ‌ها و سنگ‌ریزه‌ها را پرتاب می‌کند؛ و گفته شده است حاصب باد هلاک‌کننده در خشکی، و قاصف باد هلاک‌کننده در دریاست.

و استفهام در آیه برای سرزنش و توبیخ است؛ خدای متعال آنان را بر روی‌گردانی‌شان از خواندن او در خشکی سرزنش می‌کند، چرا که در خشکی نیز هیچ پناه و ایمنی‌بخشی از حوادثِ نابودکننده ندارند، همان‌گونه که هنگام رسیدنِ رنج و بلا در دریا نیز هیچ پناهی نداشتند؛ زیرا آنان نمی‌دانند چه چیزی به سود یا زیانشان رخ خواهد داد. بنابراین ممکن است خدا آنان را در گوشه‌ای از خشکی در زمین فرو برد یا تندبادی ریگ‌افشان بر سرشان بفرستد و با آن هلاکشان کند، و آن‌گاه هیچ کارساز و پناهی برای خود نیابند که سختی و بلا را از آنان دور سازد و امنیت و سلامت را به آنان بازگرداند.