تفسیر آیهٔ ۶۶ سورهٔ اسراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « رَبُّكُمُ الَّذِي يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ كٰانَ بِكُمْ رَحِيماً » (پروردگار شما همان است که کشتی را در دریا برای شما روان می‌سازد تا از فضل او روزی بجویید؛ همانا او همواره به شما مهربان است). «إزجاء» بنا بر آنچه در مجمع‌البیان آمده، راندن چیزی به تدریج و مرحله به مرحله است؛ پس مقصود از آن، به حرکت درآوردن کشتی‌ها در دریا از راه فرستادن بادها و مانند آن، و روان و سیال قرار دادن آب است، به‌گونه‌ای که حرکت و شکافته شدن را بپذیرد. واژهٔ «فُلْک» نیز جمع «فَلْکه» به معنای کشتی است.

«ابتغاء فضل» به معنای طلب روزی است؛ زیرا انسانِ بخشنده غالباً از آنچه افزون بر نیاز خود اوست می‌بخشد، و فضلِ هر چیز نیز همان بخشِ افزون و باقی‌مانده از آن است. حرف «مِنْ» [در «مِنْ فَضْلِهِ»] برای ابتدای غایت است، و چه بسا گفته شده که برای تبعیض (بیان بخشی از فضل) است. و پایان آیه، بیانگر دلیل حکم به رحمت است و معنایش روشن است؛ و این آیه زمینه‌ساز آیهٔ بعد از خود است.