وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِمَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَلَقَدۡ فَضَّلۡنَا بَعۡضَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ عَلَىٰ بَعۡضٖۖ وَءَاتَيۡنَا دَاوُۥدَ زَبُورٗا
و پروردگارت به هر که در آسمان‌ها و زمین است داناتر است؛ و بی‌تردید ما برخی از پیامبران را بر برخی دیگر برتری بخشیدیم و به داوود زبور دادیم.
تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر
بیان
تفسیر آیه‌های ۵۳ تا ۵۵ با هم
این آیه و دو آیهٔ پس از آن سیاقی یگانه دارند. چکیدهٔ مضمون آن‌ها، فرمان به نیکو سخن گفتن و پایبندی به ادبِ زیبا در کلام است تا از فتنه‌انگیزیِ شیطان در امان بمانند؛ و نیز برای آنکه بدانند کار به مشیت خدا وابسته است نه به پیامبر (ص)؛ چنان نیست که قلم تکلیف از هر کس که به او ایمان آورد و به وی منتسب شد برداشته شود و خودبه‌خود شایستهٔ سعادت گردد، چندان که هرچه خواست بگوید و حق داشته باشد دیگران را از هر خیری محروم بشمارد و درباره‌شان بدگویی کند. پس برای انسان چیزی جز پاکیِ باطن و کمالِ ادبش نخواهد بود. و خداوند بر همین پایه برخی از پیامبران را بر برخی دیگر برتری بخشید و داوود را با بخشیدن زبور ویژه ساخت، کتابی که دربردارندهٔ نیکوترین سخنان و ستایشِ زیبای خدای پاک و منزه است.
از این رو، خدای پاک و منزه به پیامبرش (ص) فرمان داد که به آنان دستور دهد سخنی را بگویند که بهترین است؛ و سیاقِ کلام نیز با این معنا کاملاً تناسب دارد، چرا که اندکی پیش از این، حکایت بی‌ادبیِ مشرکان نسبت به پیامبر، سحرشده خواندنِ ایشان، و مسخره کردن قرآن و معارف مبدأ و معاد (آغاز هستی و جهان آخرت) بازگو شد. این نکته همان وجه پیوند این سه آیه با آیات پیشین، و نیز پیوندِ این سه آیه با یکدیگر است؛ پس این را دریاب.
تفسیر آیهٔ ۵۵ سورهٔ اسراء، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۳، صفحهٔ ۱۱۸ تا ۱۲۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/17/55/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال می‌فرماید: « وَ رَبُّكَ أَعْلَمُ بِمَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ لَقَدْ فَضَّلْنٰا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَليٰ بَعْضٍ وَ آتَيْنٰا دٰاوُدَ زَبُوراً » (و پروردگارت به هر که در آسمان‌ها و زمین است داناتر است؛ و بی‌تردید ما برخی از پیامبران را بر برخی دیگر برتری بخشیدیم و به داوود زبور دادیم). آغاز آیه، گسترش دادنِ معنای تعلیل (دلیل‌آوریِ) پیشین است؛ گویی گفته شده است: و چگونه به شما داناتر نباشد، در حالی که او به شما داناتر است، و به هر کس در آسمان‌ها و زمین است داناتر است و شما نیز از آنان هستید.
و این فرمودهٔ او که: « وَ لَقَدْ فَضَّلْنٰا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَليٰ بَعْضٍ » (و بی‌تردید ما برخی از پیامبران را بر برخی دیگر برتری دادیم)، گویا زمینه‌چینی برای این سخن است که: « وَ آتَيْنٰا دٰاوُدَ زَبُوراً » (و به داوود زبور بخشیدیم). این جمله فضیلت و برتریِ داوود (ع) را به واسطهٔ کتابش یادآور می‌شود؛ کتابی که همان زبور است و در آن نیکوترین کلمات در تسبیح و ستایش خدای متعال آمده است، و در این یادآوری، تشویقی برای مؤمنان نهفته است تا به نیکوترین سخن رغبت نشان دهند و در گفت‌وگو و کلام، به ادبِ زیبا آراسته شوند.
و مفسران دربارهٔ تفسیر این آیه نظرات دیگری نیز دارند که از پرداختن به آن‌ها چشم پوشیدیم، و هر کس خواهان آن‌هاست باید به کتاب‌های مفصل رجوع کند.