تفسیر آیهٔ ۲۲ سورهٔ اسراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لاٰ تَجْعَلْ مَعَ اللّٰهِ إِلٰهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولاً » (با خدا معبودی دیگر قرار مده، که نکوهیده و بی‌یاور بر جای می‌مانی). در کتاب مفردات آمده است:

«الخذلان ترك من يظن به أن ينصر نصرته» (خذلان یعنی فروگذاشتن یاریِ کسی که گمان می‌رفت یاری‌اش کنند)؛ پایان سخن راغب.

این آیه به منزلهٔ نتیجه‌گیری از آیات پیشین است؛ آیاتی که سنّت خدا را در میان بندگانش بیان کردند و به این نکته ختم شدند که هر کس از آنان خواهان دنیای زودگذر باشد، فرجامش ورود به دوزخ با نکوهیدگی و طردشدگی است، و هر کس خواهان آخرت باشد، خدا از تلاش نیکویش قدردانی می‌کند. معنای آیه این است: به خدای پاک و منزه شرک نورز، تا مبادا این کار سبب شود که از پیمودن مدارج قرب الهی بازبمانی و زمین‌گیر شوی، در حالی که نکوهیده باشی و خدا یاری‌ات نکند و جز او نیز یاوری نداشته باشی. و گفته شده است: «قعود» (زمین‌گیر شدن) کنایه از خواری و ناتوانی است.