تفسیر آیهٔ ۱۰۸ سورهٔ اسراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

و فرموده است: « وَ يَقُولُونَ سُبْحٰانَ رَبِّنٰا إِنْ كٰانَ وَعْدُ رَبِّنٰا لَمَفْعُولاً » (و می‌گویند: پروردگار ما منزه است؛ بی‌گمان وعدهٔ پروردگار ما انجام‌شدنی بود)؛ یعنی خدای متعال را از هر نقصی و به‌ویژه از پیمان‌شکنی و وفا نکردن به وعده منزه می‌شمارند. سیاق آیات پیشین نشان می‌دهد که مراد از وعده، وعدهٔ خدای پاک و منزه به برانگیخته شدن مردگان (رستاخیز) است، و این سخن در برابر پافشاریِ مشرکان بر نفی رستاخیز و انکار معاد است که در آیات گذشته بارها یاد شد.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۰۷ تا ۱۰۹ با هم

در این سه آیه روشن شده است که قرآن از ایمان‌آوردنِ آنان بی‌نیاز است؛ نه از آن رو که ایمانِ دانش‌یافتگانِ پیش از آن (عالمان اهل کتاب) نیاز قرآن را به ایمان دیگران برطرف می‌سازد، بلکه از این رو که ایمان‌آوردنِ آنان به قرآن آشکار می‌کند که این کتابْ حق است و به‌حق نازل شده، و در حقانیتش هیچ نیازی و در کمالش هیچ چشم‌داشتی به ایمانِ هیچ مؤمنی و تصدیقِ هیچ تصدیق‌کننده‌ای ندارد. بنابراین، اگر به آن ایمان بیاورند، به سود خودشان است و اگر کفر ورزند، به زیان خودشان خواهد بود؛ نه سودی برای قرآن دارد و نه زیانی به آن می‌رساند.

خداوندِ سبحان نخست روی‌گردانیِ مشرکان از قرآن، کفرورزیدنشان به آن، بی‌اعتنایی‌شان به معجزه‌بودنِ خودِ قرآن، و درخواست‌هایشان برای آوردنِ معجزات دیگر را یادآور شد؛ سپس چنان ویژگی‌های کمال و نشانه‌های اعجازآمیزی در لفظ و معنای قرآن، و چنان تأثیر عمیقی بر جان‌ها و کیفیتی برای فرودآمدنش بیان فرمود که کاملاً روشن شد این کتاب حقیقتی استوار است که به‌هیچ‌روی بطلان و تباهی به آن راه ندارد. آن‌گاه در این آیات خاطرنشان کرد که قرآن از ایمانِ آنان بی‌نیاز است؛ بنابراین خود دانند و آنچه از ایمان یا کفر برمی‌گزینند.