تفسیر آیهٔ ۱۰۵ سورهٔ اسراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ بِالْحَقِّ أَنْزَلْنٰاهُ وَ بِالْحَقِّ نَزَلَ وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ إِلاّٰ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً » (و ما آن [قرآن] را به حق نازل کردیم و به حق فرود آمد، و تو را جز بشارت‌دهنده و بیم‌رسان نفرستادیم). هنگامی که خدای متعال از بیان آن ماجرای عبرت‌آموز (داستان فرعون و موسی) فارغ شد، به بیان پیشین خود دربارهٔ وصف قرآن و شأن آن بازگشت. پس یادآور شد که قرآن را همراه با حق نازل کرده و خود قرآن نیز از جانب او همراه با حق فرود آمده است؛ بنابراین از سوی فرستنده‌اش از هر باطلی مصون است؛ نه سخنی بیهوده و یاوه است، نه چیزی به آن راه یافته که روزی تباهش سازد، و نه کسی در آوردن آن شریک بوده تا زمانی بتواند نسخش کند. پیامبر (ص) نیز جز فرستاده‌ای از سوی خدای متعال نیست که با قرآن بشارت دهد و بیم رساند؛ و او حق ندارد با کم یا زیاد کردن، در آن دست ببرد، یا با پیشنهاد مردم و خواهش نفس خود، همه یا بخشی از آن را واگذارد، یا از آن روی گرداند و از خدا نشانه‌ای دیگر بخواهد که در آن خواهش او یا مردم باشد، یا با آنان سازش‌کاری کند و در چیزی از معارف و احکامش آسان‌گیری نماید. همهٔ این‌ها بدان جهت است که قرآن حقی است صادرشده از سرچشمهٔ حق، و پس از حق چیزی جز گمراهی نیست.

بنابراین، سخن خدای متعال که فرمود: « وَ مٰا أَرْسَلْنٰاكَ » (و تو را نفرستادیم...) کامل‌کنندهٔ سخن پیشین است؛ و حاصلش این است که قرآن، نشانه‌ای حق است و هیچ‌کس حق ندارد کمترین دستکاری و تصرفی در آن بکند، و پیامبر و دیگران در این امر برابرند.