تفسیر آیهٔ ۶۵ سورهٔ حجر

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ » (پس خاندانت را در پاسی از شب حرکت ده) تا پایان آیه. «إسراء» به معنای حرکت در شب است و عبارت « بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ » (در پاره‌ای از شب) بر آن تأکید می‌کند؛ و منظور از «قطعِ شب»، بخشی جداشده از آن است. مراد از اینکه پشت سرشان حرکت کند («وَ اتَّبِعْ أَدْبَارَهُمْ»)، این است که لوط به دنبال آنان برود تا نگذارد کسی از حرکت بازبماند و همه را به تند رفتن وادارد؛ چنان‌که عبارت « وَ لاٰ يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ » (و هیچ‌کس از شما به پشت سر ننگرد) نیز به همین معنا اشاره دارد.

معنای آیه چنین است: اکنون که ما عذابی برگشت‌ناپذیر و فرمانی قطعی از جانب خدا برایت آورده‌ایم، بر تو لازم است که شبانه خاندانت را حرکت دهی و خود در پیِ آنان بروی تا مبادا از راه بازبمانند یا سستی ورزند، و هیچ‌یک از شما به پشت سر خود ننگرد و به همان‌جا که مأمورید بروید. این تعبیر دلالت دارد بر این‌که پیشاپیشِ آنان هدایتی الهی قرار داشته که راهنمایی‌شان می‌کرده و راهبری بوده که آنان را به پیش می‌برده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶۱ تا ۷۷ با هم

در آیات این داستان، تقدم و تأخری وجود دارد؛ البته نه به معنای به‌هم‌خوردن ترتیب نزول هنگام گردآوری قرآن که بخش مؤخر در جای مقدم و بخش مقدم در جای مؤخر نشسته باشد، بلکه به این معنا که خدای متعال برخی از بخش‌های داستان را به خاطر نکته‌ای ویژه، در غیرِ جایگاه طبیعیِ زمانی و خارج از شیوهٔ معمول داستان‌سرایی آورده است. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۶۳، ۶۴، ۶۵، ۶۶، ۷۳، ۷۴، ۷۵، ۷۶ و ۷۷ با هم

« قٰالُوا بَلْ جِئْنٰاكَ » (گفتند: بلکه ما برای تو آورده‌ایم...) تا پایان چهار آیه (آیات ۶۳ تا ۶۶) بیاید، و سرانجام سخن الهی: « فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَهُ مُشْرِقِينَ » (پس به هنگام طلوع آفتاب، بانگ مرگبار آنان را فروگرفت) تا آخر آیات جای گیرد. ادامه در متن کامل