تفسیر آیهٔ ۳۴ سورهٔ رعد

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَهُمْ عَذٰابٌ فِي الْحَيٰاهِ الدُّنْيٰا وَ لَعَذٰابُ الْآخِرَهِ أَشَقُّ وَ مٰا لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وٰاقٍ » (برای آنان در زندگی دنیا عذابی است، و بی‌تردید عذاب آخرت سخت‌تر و طاقت‌فرساتر است، و در برابر [عذابِ] خدا هیچ نگه‌دارنده‌ای ندارند). واژه «أَشَقّ» صفت برتر (افعل التفضیل) از ریشه مشقت به معنای سختی و رنج است، و «واقٍ» اسم فاعل از وقایت به معنای حفظ و نگه‌داری است.

در این آیه، آنچه خداوند در آیات گذشته از عذاب به کافران وعده داده بود به اختصار بیان شده است؛ و در سخن خداوند: « وَ مٰا لَهُمْ مِنَ اللّٰهِ مِنْ وٰاقٍ » (و در برابر عذابِ خدا هیچ نگه‌دارنده‌ای برای آنان نیست)، شفاعت و هرگونه اثرگذاریِ آن دربارهٔ آنان به‌کلی نفی شده است، و معنای آیه روشن است.