تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ هود

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

سپس خدای سبحان ستمکاران را با بازگویی سخنِ شاهدان این‌گونه وصف می‌کند: « اَلَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ وَ يَبْغُونَهٰا عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَهِ هُمْ كٰافِرُونَ » (همانان که [مردم را] از راه خدا بازمی‌دارند و آن را کج می‌طلبند، و خود به آخرت کافرند). پس آنان کسانی هستند که به روز حساب باور قلبی ندارند تا برای آن عمل کنند، بلکه فقط برای دنیا کار می‌کنند و از مسیر زندگی، تنها روشی را در پیش می‌گیرند که برای برخورداری از دنیای مادی باشد؛ و آن، همان سنت اجتماعی‌ای است که به خواستهٔ خدا از بندگانش — یعنی دین حق و آیین فطرت — اعتنایی ندارد. بنابراین، این افراد چه به آفریدگاری باور داشته باشند و بر اساس سنتی تحریف‌شده و منحرف از دین فطرت (که همان اسلام است) عمل کنند، و چه به او باور نداشته باشند (مانند کسانی که می‌گویند: «جز زندگی دنیوی ما نیست؛ می‌میریم و زنده می‌شویم و جز روزگار چیزی ما را هلاک نمی‌کند»)، همگی ستمکار و دروغ‌بند بر خدا هستند؛ و پیش‌تر در سورهٔ اعراف ذیل آیات ۴۴-۴۵ سخنانی دربارهٔ این معانی گذشت.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۸ و ۱۹ با هم

از بررسی گذشته پیرامون این دو آیه روشن شد: نخست آنکه دین در اصطلاح و بیان قرآن عبارت است از: همان روش و سنت اجتماعیِ جاری در جامعه.

و دوم آنکه سنت‌های اجتماعی یا دینِ حقِ فطری‌اند که همان اسلام است، یا دینی تحریف‌شده و منحرف از دین حق و راه کج‌شدهٔ خدا هستند.

تفسیر آیه‌های ۱۷ تا ۲۴ با هم

از همین‌جا نادرستی دیدگاه برخی از مفسران آشکار می‌شود؛ آنجا که این آیات هفت‌گانه —یعنی کلام الهیِ پیش‌رو— را چنین تفسیر کرده‌اند: این‌که کلام خدای متعال: « أَ فَمَنْ كٰانَ عَليٰ بَيِّنَهٍ مِنْ رَبِّهِ -إلي قوله -أَ فَلاٰ تَذَكَّرُونَ » (آیا کسی که از جانب پروردگارش بر حجتی روشن است... ادامه در متن کامل