تفسیر آیهٔ ۱۲۰ سورهٔ هود

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ كُلاًّ نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْبٰاءِ الرُّسُلِ مٰا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤٰادَكَ » (و هر یک از سرگذشت‌های پیامبران را برای تو بازگو می‌کنیم تا با آن دلت را استوار گردانیم) تا پایان آیه. یعنی همه داستان‌ها را به‌تفصیل یا به اجمال برایت بازگو می‌کنیم. عبارت « مِنْ أَنْبٰاءِ الرُّسُلِ » (از خبرهای پیامبران) بیان‌کننده مضاف‌الیهِ «کُلّ» است، و عبارت « مٰا نُثَبِّتُ بِهِ فُؤٰادَكَ » (آنچه دلت را بدان استوار می‌سازیم) عطف بیان برای «الأنباء» است که با آن به فایده این سرگذشت‌ها نسبت به آن حضرت (ص) اشاره شده است؛ و آن فایده، استوار ساختن دلِ ایشان و برطرف کردن هرگونه نگرانی و اضطراب از آن است.

معنای آیه این است: ما سرگذشت‌های پیامبران را برایت بازگو می‌کنیم تا با آن دلت را استوار سازیم و قلبت را در آنچه بر عهده داری نیرومند و آرام گردانیم: در پیمودن راه دعوت به حق، به‌پاخاستن برای ریشه‌کن کردن ریشه‌های تباهی، و شکیبایی در برابر رنج و آزاری که از قومت می‌بینی.

سپس خدای متعال از فایده‌های این سوره چیزی را یاد می‌کند که هم پیامبر (ص) و هم قوم او، چه مؤمن و چه کافر، را دربرمی‌گیرد؛ پس درباره آن فایده از نزول سوره که به پیامبر (ص) بازمی‌گردد، فرمود: « وَ جٰاءَكَ فِي هٰذِهِ الْحَقُّ » (و در این [سوره] حق به‌سوی تو آمده است). اشاره با واژه «هٰذِهِ»، یا به خود سوره است، یا به آیاتی که در آن نازل شده، و یا بنا بر وجهی به همان سرگذشت‌هاست. مقصود از «آمدن حق در این سوره»، همان حقایق و معارفی درباره آغاز و فرجام هستی (مبدأ و معاد) است که خدای متعال در لابه‌لای این داستان‌ها و پیش و پس از آن‌ها بیان فرموده است؛ و نیز بیان سنت جاری الهی در میان آفریدگان با فرستادن پیامبران و گسترش دعوت، و سپس خوشبخت کردن مؤمنان با رهایی در دنیا و بهشت در آخرت، و تیره‌بخت ساختن ستمکاران با مجازات در دنیا و عذاب جاودان در آخرت است.

و دربارهٔ آنچه به مؤمنان مربوط می‌شود فرمود: « وَ مَوْعِظَهٌ وَ ذِكْريٰ لِلْمُؤْمِنِينَ » (و پند و یادآوری برای مؤمنان است)؛ چرا که در معارفِ حقیقیِ یادشده در این سوره، تذکری برای مؤمنان است تا آنچه را از دانش‌های فطری دربارهٔ مبدأ، معاد و مسائل وابسته به آن‌ها فراموش کرده بودند به یاد آورند، و در داستان‌ها و عبرت‌های بیان‌شده در آن، پندی است که از آن عبرت می‌گیرند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۲۰ تا ۱۲۳ با هم

این آیات، هدف کلی این سوره را که آیاتش برای پیامبر (ص) بازگو شد، برای ایشان خلاصه می‌کند و به آن حضرت خبر می‌دهد که سوره، سخن حق را درباره آغاز و فرجام جهان (مبدأ و معاد) و سنت جاری خدا در میان بندگانش بیان کرده است؛ بنابراین، این سوره برای پیامبر (ص) آموزش حق، برای مؤمنان اندرز و یادآوری، و برای کافرانی که از ایمان سرباز می‌زنند، پایان‌دادن به گفت‌وگو و جدال است. ادامه در متن کامل