تفسیر آیهٔ ۶ سورهٔ کافرون

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ » (دین شما برای خودتان، و دین من برای خودم). این سخن از جهت معنا تأکیدی است بر نفیِ هرگونه اشتراکی که پیش‌تر بیان شد، و «لام» برای اختصاص است؛ یعنی دینِ شما ــ که همان بت‌پرستی است ــ ویژهٔ خود شماست و از شما به من سرایت نمی‌کند، و دینِ من نیز ویژهٔ من است و از من به شما سرایت نخواهد کرد. و جایی برای این توهم وجود ندارد که گمان شود آیه بر روا بودنِ برگزیدنِ هر دینی که فرد بپسندد دلالت دارد، یا این‌که پیامبر (ص) پس از آن کاری به دینشان نداشته باشد؛ زیرا دعوتِ حقّی که قرآن دربردارد، اساساً چنین پنداری را نفی می‌کند.

و گفته شده است: «دین» در آیه به معنای جزا (پاداش و کیفر) است و معنا چنین است: «لَكُمْ جَزَاؤُكُمْ وَلِيَ جَزَائِي» (پاداش شما برای خودتان و پاداش من برای خودم). و نیز گفته شده است: در اینجا مضافی در تقدیر است و اصل عبارت «لَكُمْ جَزَاءُ دِينِكُمْ وَلِيَ جَزَاءُ دِينِي» (پاداش و کیفرِ دینتان برای شما و پاداش و کیفرِ دینم برای من) بوده است؛ ولی هر دو وجه از فهم عرفی و سیاق آیه دورند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۶ با هم

در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌جریر، ابن‌ابی‌حاتم و ابن‌انباری (در کتاب المصاحف) از سعید بن میناء، آزادکردهٔ ابوالبختری، روایت کرده‌اند که گفت: ولید بن مغیره، عاص بن وائل، اسود بن مطلب و امیه بن خلف با پیامبر خدا (ص) دیدار کردند و گفتند: ای محمد، بیا تا ما آنچه را تو می‌پرستی بپرستیم و تو آنچه را ما می‌پرستیم بپرستی و ما و تو در تمام امورمان شریک شویم؛ اگر آیینی که ما بر آنیم درست‌تر از آیین تو باشد، تو از آن بهره‌مند شده‌ای و اگر آیینی که تو بر آنی درست‌تر از آیین ما باشد، ما از آن بهره‌مند شده‌ایم. ادامه در متن کامل

می‌گویم: شیخ [طوسی] نیز در کتاب «الأمالي» با سند خود از میناء، از چند تن از یارانش، روایتی نزدیک به همین مضمون نقل کرده است. ادامه در متن کامل

پس [ابوجعفر احول] به مدینه آمد و این موضوع را از امام صادق (ع) پرسید. امام فرمود: سبب نزول و تکرار آن، این بود که قریش به پیامبر خدا (ص) گفتند: «یک سال خدایان ما را بپرست و یک سال ما خدای تو را می‌پرستیم؛ و [باز] یک سال خدایان ما را بپرست و یک سال ما خدای تو را می‌پرستیم». ادامه در متن کامل

راوی گفت: پس ابوجعفر احول نزد ابوشاکر بازگشت و این پاسخ را به او گفت. ابوشاکر گفت: ادامه در متن کامل

«این پاسخی است که شتران از حجاز آورده‌اند (سخنی ناب است که از سرچشمهٔ دانش مدینه آمده و ساختهٔ فکر خودت نیست).» ادامه در متن کامل

می‌گویم: مقصود از تکرار در کلام قریش، استمرار بر این شیوه بود که یک سال بر عبادت بت‌های خود بمانند و یک سال به عبادت خداوند متعال بپردازند. ادامه در متن کامل