تفسیر آیهٔ ۸۷ سورهٔ یونس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَوْحَيْنٰا إِليٰ مُوسيٰ وَ أَخِيهِ أَنْ تَبَوَّءٰا لِقَوْمِكُمٰا بِمِصْرَ بُيُوتاً » (و به موسی و برادرش وحی کردیم که برای قوم خود در مصر خانه‌هایی برگزینید...). «تبوّء» به معنای مسکن و منزل گرفتن است، و «مصر» همان شهر فرعون است. «قِبله» در اصل ساختاری برای بیان نوع و هیئتِ مصدر است، مانند «جِلسَه» (گونه‌ای از نشستن)؛ یعنی همان حالتی که با آن رویارویی میان یک چیز با چیزی دیگر حاصل می‌شود؛ بنابراین مصدری در معنای فاعل است؛ یعنی: خانه‌هایتان را روبه‌روی هم و در یک جهت قرار دهید. هدف از این کار آن بود که آن دو بتوانند به قوم برای تبلیغ دسترسی داشته باشند و آنان نیز بتوانند نماز را به جماعت اقامه کنند؛ چنان‌که عبارت بعدی یعنی « وَ أَقِيمُوا الصَّلاٰهَ » (و نماز را برپا دارید) نیز به دلیل آنکه در پی این فرمان آمده، بر همین معنا دلالت دارد یا بدان اشاره می‌کند.

و اما این سخن خداوند که: « وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ » (و مؤمنان را بشارت ده)، سیاق کلام نشان می‌دهد که مقصود از آن، مژده‌دادن به اجابتِ همان درخواستی است که اندکی پیش در دعای خود مطرح ساختند: « رَبَّنٰا لاٰ تَجْعَلْنٰا فِتْنَهً » (پروردگارا، ما را مایهٔ آزمون [ستمگران] قرار مده) تا پایان دو آیه.

و معنای آیه چنین است: به موسی و برادرش وحی کردیم که برای قومتان در مصر مسکن‌هایی به صورت خانه فراهم آورید — و گویا آنان تا آن روزگار همچون بادیه‌نشینان در چادرها یا شیوه‌ای شبیه به آن به سر می‌بردند — و شما دو تن و قومتان خانه‌های خود را روبه‌روی هم و در یک جهت بسازید تا بدین وسیله به یکدیگر پیوسته باشید و کارِ تبلیغ، مشورت و گردآمدن در نمازها به آسانی پیش برود؛ و نماز را برپا دارید، و ای موسی، تو مؤمنان را مژده بده که خداوند به زودی آنان را از دست فرعون و قومش نجات خواهد داد.