تفسیر آیهٔ ۴۶ سورهٔ یونس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِمّٰا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنٰا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ اللّٰهُ شَهِيدٌ عَليٰ مٰا يَفْعَلُونَ »؛ «و اگر بخشی از آنچه را به آنان وعده می‌دهیم به تو بنمایانیم یا جانت را بستانیم، در هر حال بازگشتشان به سوی ماست؛ سپس خدا بر آنچه انجام می‌دهند گواه است». اصل «إِمَّا نُرِيَنَّكَ»، «إِنْ نَرَكَ» بوده که «ما» و «نون تأکید ثقیله» بر آن افزوده شده است. تردید میان نشان دادن عذاب و وفات دادن، برای بیان یکسانی و دربرگرفتن همهٔ فرض‌هاست، و معنا این است که در هر فرضی بازگشتشان به سوی ما خواهد بود. واژهٔ «ثُمَّ» (سپس) برای تأخیر در ترتیب بیان سخن است نه تأخیر زمانی. این آیه برای دلجویی و آرامش‌بخشیدن به پیامبر(ص) و به عنوان مقدمه‌ای برای ماجرای قضای عذاب آورده شده است که آیات بعدی به تفصیل به آن می‌پردازند.

معنای آیه این است: دل‌آرام و آسوده‌خاطر باش که ما آنچه را وعده می‌دهیم بر سر آنان می‌آوریم؛ چه بخشی از آن را به تو نشان دهیم و چه پیش از نشان دادنش جانت را بستانیم. زیرا سرانجام کارشان با ماست و ما بر اعمالِ مستوجب عذابشان گواهیم؛ اعمالی که نه از ما پنهان می‌ماند و نه آن را فراموش می‌کنیم.

التفات (تغییر لحن کلام از متکلم به غایب) از فرمودهٔ «نُرِيَنَّكَ» (به تو بنمایانیم) به جملهٔ « ثُمَّ اللّٰهُ شَهِيدٌ » (سپس خدا گواه است)، برای نشان دادن علت حکم است؛ چراکه خدای پاک و منزه به مقتضای الوهیت خویش، بر هر کرداری گواه و ناظر است.