تفسیر آیهٔ ۱۹ سورهٔ انشقاق

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ »؛ این جمله جواب سوگند است و خطاب در آن به مردم است. «طَبَق» آن چیز یا حالتی است که با دیگری مطابقت داشته باشد، خواه یکی بر فراز دیگری قرار گیرد یا نه. در هر حال، مراد از آن مراحلی پیاپی است که انسان در تلاش و سیرِ مداوم خود به‌سوی پروردگارش پشت سر می‌گذارد؛ از زندگی دنیا، سپس مرگ، آن‌گاه زندگی برزخی، سپس انتقال به آخرت، بعد از آن زندگی اخروی و سرانجام حسابرسی و پاداش و کیفر.

در این آیه اشاره‌ای است به اینکه مراحلی که انسان در مسیرش به‌سوی پروردگار می‌پیماید، پیاپی و متناسب با یکدیگرند.

بحث روایی

و در کتاب «مجمع البیان» دربارهٔ سخن خدای متعال: « لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ » (قطعاً مرحله‌ای را پس از مرحلهٔ دیگر طی خواهید کرد) این دیدگاه نیز نقل شده است:

معنایش «سختی پس از سختیِ دیگر» است: زندگی، سپس مرگ، آن‌گاه رستاخیز و پس از آن پاداش و جزا؛ و این معنا در روایتی مرفوع (حدیثی با سند متصل به پیامبر یا معصوم) نیز روایت شده است.

و در جوامع‌الجامع، دربارهٔ این آیه از ابوعبیده نقل شده است: «لتركبن سنن من كان قبلكم من الأولين و أحوالهم» (قطعاً راه و روش‌ها و احوالِ گذشتگانِ پیش از خود را در پیش خواهید گرفت)؛ و این معنا از امام صادق (ع) نیز روایت شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۱۶ تا ۱۹ با هم

در این سوگندها — چنان‌که می‌بینی — تأکیدی است بر آنچه در سخن خدای متعال: « يٰا أَيُّهَا الْإِنْسٰانُ إِنَّكَ كٰادِحٌ » (تا پایان آیه) و پس از آن دربارهٔ خبر رستاخیز آمده است، و نیز زمینه‌سازی و مقدمه‌ای است برای شگفتی و سرزنشی که در آیهٔ « فَمٰا لَهُمْ لاٰ يُؤْمِنُونَ » وجود دارد، و هشداری توأم با بشارت که در کلام او: « فَبَشِّرْهُمْ بِعَذٰابٍ » مطرح شده است. ادامه در متن کامل