تفسیر آیهٔ ۱۴ سورهٔ نبا

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ الْمُعْصِرٰاتِ مٰاءً ثَجّٰاجاً »؛ «مُعصِرات» ابرهای باران‌زا هستند، و برخی نیز گفته‌اند:

منظور بادهایی است که ابرها را می‌فشارند تا ببارند؛ و «ثجّاج» یعنی آبی که پی‌درپی و به فراوانی فرو می‌ریزد. بنا بر این معنا، بهتر است «مِنَ» به معنای «باء» (به‌وسیلهٔ) باشد.

بحث روایی

و در تفسیر عیاشی، از امام صادق (ع) دربارهٔ آیهٔ: « عٰامٌ فِيهِ يُغٰاثُ النّٰاسُ وَ فِيهِ يَعْصِرُونَ » روایت شده است که فرمود: با «ياء» خوانده می‌شود و مقصود این است که: «يمطرون» (بر آنان باران می‌بارد).

سپس فرمود: مگر این سخن خدا را نشنیده‌ای: « وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ الْمُعْصِرٰاتِ مٰاءً ثَجّٰاجاً » (و از ابرهای باران‌زا آبی پی‌درپی و ریزان نازل کردیم)؟

می‌گویم: مراد این است که « يَعْصِرُونَ » با ضمّهٔ یاء و به صیغهٔ مجهول است (یعنی يُعصَرون خوانده می‌شود) و معنایش این است که بر آنان باران بارانده می‌شود؛ و استشهاد امام (ع) به سخن خدای متعال: « وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ الْمُعْصِرٰاتِ »، دلیلی است بر اینکه آن حضرت «المعصرات» را به معنای «ابرهای باران‌زا» گرفته‌اند، برگرفته از «أعصرت السحابة» به معنای آنکه ابر بارید.

و عیاشی مانند این حدیث را از علی بن معمّر، از پدرش، از امام صادق (ع) روایت کرده است، و قمی نیز در تفسیر خود مانند آن را از امیرالمؤمنین (ع) آورده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۶ تا ۱۶ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهٰاداً » (آیا زمین را آرامگاهی هموار نساختیم؟)؛ این آیه تا پایان یازده آیه، در قالب استدلال و برهان بر اثبات رستاخیز و پاداش و کیفر و حتمی بودن این خبر بزرگ بیان شده است؛ و لازمهٔ اثبات آن، درستیِ این کلام است که فرمود: ادامه در متن کامل

بیان استدلال: جهان مشهود با زمین و آسمانش، شب و روزش، نسل‌های پی‌درپیِ انسان و نظام جاری و تدبیر استوار و دقیقی که در امور آن حاکم است، محال است بازیچه‌ای بیهوده و بدون هدفی پایدار و ماندگار باشد. ادامه در متن کامل

بنابراین، این آیات هم‌معنا با این سخن خدای متعال است: «وَ مٰا خَلَقْنَا السَّمٰاءَ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا بٰاطِلاً ذٰلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النّٰارِ أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجّٰارِ» (… ادامه در متن کامل

از سخنان برخی مفسران برمی‌آید که این آیات برای اثبات قدرت الهی بیان شده است، و اینکه آفرینش دوباره همانند آفرینش نخستین است و آن‌که بر آفرینش آغازین تواناست بر بازگرداندن و اعادهٔ آن نیز توانایی دارد. ادامه در متن کامل

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۳ و ۱۴ با هم

و در همان تفسیر، دربارهٔ سخن خدای متعال: « وَ جَعَلْنٰا سِرٰاجاً وَهّٰاجاً » (و چراغی فروزان نهادیم) فرمود: «الشمس المضيئة» (خورشید روشنایی‌بخش است)؛ و دربارهٔ « وَ أَنْزَلْنٰا مِنَ الْمُعْصِرٰاتِ » (و از ابرهای باران‌زا فرو فرستادیم) فرمود: «من السحاب» (از ابرها است)؛ و دربارهٔ « مٰاءً ثَجّٰاجاً » (آبی بسیار ریزان) فرمود: «صبا على صب» (ریزشی پی‌درپی بر روی ریزشی دیگر است).