تفسیر آیهٔ ۳۲ سورهٔ معارج

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَمٰانٰاتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ رٰاعُونَ » (و کسانی که امانت‌ها و پیمان‌های خود را رعایت می‌کنند)؛ آنچه در آغاز از کلمهٔ امانات به ذهن می‌رسد، انواع امانت‌هایی است که به آنان سپرده می‌شود؛ اعم از مال و دیگر چیزهایی که انسان بدان سفارش می‌شود، مانند جان یا آبرو. رعایت کردنِ آن‌ها نیز بدین معناست که از آن‌ها محافظت کنند و خیانت نورزند. و گفته شده است: به سبب فراوانیِ انواع امانت، برخلاف واژهٔ عهد، به صورت جمع آمده است.

و گفته شده است: مراد از امانت‌ها، همهٔ تکالیفی است که خداوند در زمینهٔ اعتقاد و عمل بر عهدهٔ آنان نهاده است؛ بنابراین، هم حقوق خدا را در بر می‌گیرد و هم حقوق مردم را؛ پس اگر چیزی از آن‌ها را تباه سازند، بی‌گمان خیانت کرده‌اند.

و گفته شده است: هر نعمتی که خداوند به بنده‌اش داده، از اعضای بدن و جز آن، امانتی است؛ پس هر کس چیزی از آن‌ها را در غیر آنچه خداوند برای آن عطا فرموده و اجازهٔ به‌کارگیری‌اش را داده مصرف کند، بی‌گمان به آن خیانت ورزیده است.

معنای ظاهری «عهد» (پیمان) نیز قراردادی است که انسان با دیگری به‌صورت گفتاری یا رفتاری بر سر کاری می‌بندد، و رعایت کردن آن، پاسداری از آن و نشکستنِ پیمان بدون مجوّز است.

و گفته شده است: عهد، هر تعهدی است که انسان در برابر دیگری می‌پذیرد؛ بنابراین، ایمانِ بنده به پروردگارش نیز پیمانی از سوی اوست که با پروردگار خویش بسته تا در هر چه او را مکلّف ساخته، فرمان‌برداری کند؛ پس اگر در چیزی از دستورها یا نهی‌های الهی نافرمانی کند، پیمان خود را شکسته است.