تفسیر آیهٔ ۷۰ سورهٔ رحمن

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « فِيهِنَّ خَيْرٰاتٌ حِسٰانٌ »؛ ضمیر « فِيهِنَّ » (در آن‌ها) به بهشت‌ها بازمی‌گردد، ازاین‌رو که هریک از این دو بهشت، خود شامل دو باغ است. برخی گفته‌اند: مرجع ضمیر، هر چهار بهشتی است که در این آیات ذکر شده، و برخی نیز گفته‌اند:

ضمیر به میوه و نخل و انار بازمی‌گردد.

بیشترین کاربرد واژهٔ «خَیر» در ویژگی‌های باطنی و معنوی است، چنان‌که بیشترین کاربرد «حُسن» در زیبایی‌های ظاهری و چهره است؛ بنابراین معنای «خیرات حسان» این است که آنان زنانی نیکوخلق و زیبارویند.

بحث روایی

و در همان کتاب آمده است که دربارهٔ این سخن خدا: « فِيهِنَّ خَيْرٰاتٌ حِسٰانٌ » فرمود: «جوار نابتات على شط الكوثر - كلما أخذت منها نبتت مكانها أخرى» (دختران نوجوانی هستند که بر کرانهٔ کوثر می‌رویند، و هر بار که یکی از آن‌ها برداشته شود، دیگری به جایش می‌روید).

و در مجمع‌البیان دربارهٔ سخن خدا: « خَيْرٰاتٌ حِسٰانٌ » آمده است: «أي نساء خيرات الأخلاق حسان الوجوه» (یعنی زنانی نیک‌خو و زیباروی)؛

این سخن را ام‌سلمه از پیامبر (ص) روایت کرده است.

و در الفقیه آمده است که امام صادق (ع) فرمود: «الخيرات الحسان من نساء أهل الدنيا - و هن أجمل من الحور العين» (خیراتِ حسان، زنانی از اهل دنیا هستند، و آنان از حورالعین نیز زیباترند).

و در روضة الکافی به سند خود از حلبی روایت شده که گفت: از امام صادق (ع) دربارهٔ این سخن خدای عزوجل: « فِيهِنَّ خَيْرٰاتٌ حِسٰانٌ » پرسیدم، فرمود: «هن صوالح المؤمنات العارفات» (آنان زنان شایسته، باایمان و اهل معرفت‌اند).

می‌گویم: با توجه به سیاق آیه، تطبیق آن بر مضمون این دو روایت با ابهام روبه‌رو است.