تفسیر آیهٔ ۳۵ سورهٔ رحمن

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « يُرْسَلُ عَلَيْكُمٰا شُوٰاظٌ مِنْ نٰارٍ وَ نُحٰاسٌ فَلاٰ تَنْتَصِرٰانِ » (بر شما شعله‌ای بی‌دود از آتش، و دودی فرستاده می‌شود، پس نمی‌توانید یکدیگر را یاری دهید). «شواظ» — طبق آنچه راغب گفته — شعله‌ای است که دودی در آن نباشد، و نزدیک به آن در مجمع‌البیان آمده که: شعلهٔ سبزِ جداشده از آتش است؛ و «نحاس» به‌معنای دود است، و راغب گفته: همان شعلهٔ بدون دود است؛ و معنای آیه روشن است.

و سخن خدای متعال: « فَلاٰ تَنْتَصِرٰانِ » یعنی: نمی‌توانید یکدیگر را یاری دهید تا بلا را برطرف سازید و از رنج و عذاب رهایی یابید؛ چراکه تأثیر اسباب از کار افتاده و امروز هیچ نگهدارنده‌ای در برابر [عذاب] خدا نیست.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۳۳ تا ۳۵ با هم

در «مجمع البیان» آمده است: در روایتی وارد شده که فرشتگان و زبانه‌ای از آتش گرداگردِ آفریدگان را فرامی‌گیرند و سپس ندا داده می‌شود:

« يٰا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ -إلي قوله- يُرْسَلُ عَلَيْكُمٰا شُوٰاظٌ مِنْ نٰارٍ » (ای گروه جن و انس، اگر توانستید... تا آنجا که می‌فرماید: بر شما شعله‌ای بی‌دود از آتش فرستاده می‌شود [رحمن: ۳۳-۳۵]).

می‌گویم: این معنا از مَسعده بن صدقه از کُلیب، از امام صادق (ع) نیز روایت شده است.