تفسیر آیهٔ ۲۴ سورهٔ رحمن

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ لَهُ الْجَوٰارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلاٰمِ » (و برای اوست در دریا کشتی‌های برافراشته چون کوه‌ها). «الجواري» جمع «جارية» به معنای کشتی است؛ «المنشآت» اسم مفعول از «إنشاء» یعنی پدید آوردن و پروردن شیء است؛ و «الأعلام» جمع «عَلَم» (با دو فتحه) یعنی کوه است.

این‌که کشتی‌ها مِلک خدای متعال شمرده شده‌اند، با این‌که ساختهٔ دست انسان‌اند، بدان جهت است که اسباب به‌کاررفته در ساخت آن‌ها — از چوب و آهن و دیگر اجزایی که از آن‌ها ترکیب می‌شوند — و نیز انسانی که بر آن‌ها سوار می‌شود و همچنین فهم و اندیشه و اراده‌اش، همگی آفریده و مِلک او هستند؛ پس آنچه از کارکرد این‌ها پدید می‌آید نیز در ملکیت اوست.

پس خدای متعال است که این نعمت را به انسان بخشیده است؛ راه ساختنش را به او الهام کرد، منافع مترتب بر آن را به او شناساند، و راه بهره‌مندی از منافع فراوانش را پیش پایش نهاد.