تفسیر آیهٔ ۳۷ سورهٔ ذاریات

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۳۵ تا ۳۷ با هم

خدای متعال می‌فرماید: «فَأَخْرَجْنٰا مَنْ كٰانَ فِيهٰا مِنَ الْمُؤْمِنِينَ -إلى قوله- اَلْعَذٰابَ الْأَلِيمَ» (پس کسانی از مؤمنان را که در آنجا بودند بیرون بردیم... تا آنجا که می‌فرماید: عذاب دردناک). «فاء» در اینجا فصیحه است (نشان‌دهندهٔ شرط یا وقایعی حذف‌شده) و با حذف بخش‌هایی از داستان—مانند رفتن فرشتگان نزد لوط، ورودشان بر او، و سوءقصد قوم به مهمانان تا آنکه فرشتگان خاندان لوط را از آبادی بیرون بردند—کلام به اختصار آمده است؛ و این ماجرا در بخش‌های دیگرِ کلام الهی به تفصیل بیان شده است.

بنابراین، کلام الهی: « فَأَخْرَجْنٰا » (پس بیرون بردیم...) بیان هلاکت آنان از راه ذکر مقدمه‌اش است؛ و ضمیر در «فِيهٰا» (در آن) به آبادی برمی‌گردد که از سیاق کلام فهمیده می‌شود؛ و مقصود از « بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ » (خانه‌ای از تسلیم‌شدگان)، خانهٔ لوط است؛ و سخن خداوند: « وَ تَرَكْنٰا فِيهٰا آيَهً » (و در آنجا نشانه‌ای بر جای نهادیم) به هلاکت آنان و زیرورو ساختن سرزمینشان اشاره دارد؛ و مراد از «ترک» به‌طور کنایی، باقی گذاشتن است، و این جزئیات در دیگر آیاتِ کلام الهی تبیین شده است.

و معنای آیه چنین است: پس چون فرشتگان به‌سوی لوط رفتند و ماجرا به آنجا که باید رسید، « فَأَخْرَجْنٰا مَنْ كٰانَ فِيهٰا » (پس بیرون آوردیم کسانی را که در آن آبادی بودند) «مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» (از مؤمنان)، «فَمٰا وَجَدْنٰا فِيهٰا غَيْرَ بَيْتٍ» (ولی در آنجا جز یک خانه نیافتیم) « مِنَ الْمُسْلِمِينَ » (از تسلیم‌شدگانِ در برابر حق) که همگی خاندان لوط بودند؛ « وَ تَرَكْنٰا فِيهٰا » (و در سرزمین آنان، با زیرورو کردنش و هلاک‌ساختن اهل آن، باقی گذاشتیم) «آيَةً» (نشانه‌ای) که دلالت‌کننده بر ربوبیت ما و بطلان شریکان است « لِلَّذِينَ يَخٰافُونَ الْعَذٰابَ الْأَلِيمَ » (برای کسانی از مردم که از عذاب دردناک می‌ترسند).