تفسیر آیهٔ ۱۰ سورهٔ محمد

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَهُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَ لِلْكٰافِرِينَ أَمْثٰالُهٰا » (آیا در زمین سیر نکردند تا ببینند فرجام کسانی که پیش از آنان بودند چگونه شد؟ خدا همه چیزشان را در هم کوبید و هلاک ساخت، و برای این کافران نیز مانندهای آن خواهد بود). «تدمیر» به معنای هلاک کردن است؛ گفته می‌شود: «دَمَّرَهُ اللهُ» یعنی خدا او را هلاک ساخت، و گفته می‌شود: «دَمَّرَ اللهُ عَلَيْهِ» یعنی خدا هر آنچه را به او تعلق داشت — از جان و خاندان و خانه و دارایی — نابود و هلاک کرد؛ از این رو همان‌گونه که گفته‌اند، «دَمَّرَ عَلَيْهِ» رساتر از «دَمَّرَهُ» است. ضمیر در « أَمْثٰالُهٰا » نیز به «عاقبت» یا به «عقوبت» (کیفر) بازمی‌گردد که سخن پیشین بر آن دلالت دارد.

مراد از کافران، کسانی هستند که به پیامبر (ص) کفر ورزیدند. بنابراین معنا چنین است: و برای کافران به تو ای محمد، مانندهای آن فرجام یا کیفر خواهد بود. اینکه آنان به مانندهای آن فرجام یا کیفر (به صیغهٔ جمع) تهدید شده‌اند در حالی که جز یک مانند بر سرشان نمی‌آید، به این دلیل است که آنان در معرض کیفرهای فراوانِ دنیوی و اخروی قرار دارند، هرچند تنها برخی از آن‌ها بر سرشان فرود آید. و نیز ممکن است مقصود از کافران، عموم کافران باشد و این جمله از باب بیان یک قاعدهٔ کلی آمده باشد.