وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ
و بهراستی ما به موسی کتاب آسمانی دادیم، پس در آن اختلاف پدید آمد؛ و اگر پیشتر سخنی از سوی پروردگارت مقدر نگشته بود [که تا قیامت مهلت یابند]، بیگمان میانشان داوری میشد؛ و مسلماً آنان دربارهٔ آن در شکی سخت و تردیدافکن هستند.
تفسیر آیهٔ ۴۵ سورهٔ فصلت، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۷، صفحهٔ ۴۰۰ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/41/45/
تفسیر این آیه در المیزان
بیان
خدای متعال میفرماید: « وَ لَقَدْ آتَيْنٰا مُوسَي الْكِتٰابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ » (و به راستی ما به موسی کتاب دادیم، پس در آن اختلاف شد)... مایهٔ دلداریِ پیامبر (ص) در برابر انکارِ قومش و کفرورزی آنان به کتاب آسمانیِ اوست.
و سخن پروردگار که: « وَ لَوْ لاٰ كَلِمَهٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ » (و اگر سنّت و سخنی از جانب پروردگارت پیشی نگرفته بود، بیگمان میانشان داوری میشد و کار پایان مییافت)؛ آن سخنِ پیشین همان کلام اوست که فرمود: «وَ لَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَ مَتٰاعٌ إِليٰ حِينٍ» (اعراف: ۲۴: و برای شما در زمین تا زمانی معیّن قرارگاه و برخورداری خواهد بود).
و سخن خدای متعال که: « وَ إِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ » (و بیتردید آنان دربارهٔ آن در شکی تردیدافکن هستند)، یعنی در شکی تردیدافکن نسبت به کتاب موسی (ع) بودند؛ این جمله بیانگر حالِ قوم موسی است تا پیامبر (ص) در برابر آنچه از قومِ خود میبیند، دلداری یابد.