تفسیر آیهٔ ۳ سورهٔ ص

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « كَمْ أَهْلَكْنٰا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ فَنٰادَوْا وَ لاٰتَ حِينَ مَنٰاصٍ » (چه بسیار نسل‌هایی که پیش از آنان هلاک کردیم؛ پس [هنگام عذاب] فریاد برآوردند، ولی دیگر وقت گریز نبود). «قَرن» یعنی مردم یک عصر و دوران. «مَناص» با حرف نون، مصدرِ «ناصَ يَنُوصُ» به معنای واپس رفتن و تأخیر است؛ چنان‌که طبق نقل مجمع‌البیان، این واژه با حرف باء («مَباص») به معنای پیش افتادن است. برخی نیز گفته‌اند «مناص» به معنای فرار و گریزگاه است.

معنای آیه چنین است: چه بسیار پیش از این کافران، نسل‌ها و امت‌هایی را به سبب تکذیب پیامبرانِ هشداردهنده هلاک ساختیم؛ آنان هنگام فرود آمدن عذاب با گفتن وای و افسوس فریاد برآوردند — مانند سخنشان که: «وای بر ما که واقعاً ستمکار بودیم» — یا به درگاه خدای پاک و منزه استغاثه کردند، در حالی که دیگر زمانِ به تأخیر افتادنِ مؤاخذه و عذاب نبود، یا اینکه دیگر وقت فرار و گریز نمانده بود.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ تا ۷ با هم

در کتاب کافی به سند خود از جابر از امام باقر (ع) روایت شده است که فرمود: ابوجهل بن هشام به همراه گروهی از قریش روی آوردند و بر ابوطالب وارد شدند و گفتند: همانا برادرزاده‌ات ما را آزار داده و خدایانمان را نیز آزرده است؛ پس او را فراخوان و به او دستور بده که از خدایان ما دست بردارد تا ما نیز از خدای او دست برداریم. ادامه در متن کامل

فرمود: ابوطالب در پی پیامبر خدا (ص) فرستاد و ایشان را فراخواند. هنگامی که پیامبر (ص) وارد شد، در خانه جز مشرک ندید؛ پس فرمود: «السلام علي من اتبع الهدي» (سلام بر هر کس که از هدایت پیروی کند) و سپس نشست. ادامه در متن کامل

فرمود: پس انگشتانشان را در گوش‌های خود فرو بردند و بیرون رفتند در حالی که می‌گفتند: «ما سمعنا بهذا في الملة الآخرة إن هذا إلا اختلاق» (ما این را در آیین واپسین نشنیده‌ایم، این جز دروغ‌بافی نیست). ادامه در متن کامل