تفسیر آیهٔ ۲۱ سورهٔ یس

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اِتَّبِعُوا مَنْ لاٰ يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَ هُمْ مُهْتَدُونَ » (از کسانی پیروی کنید که پاداشی از شما نمی‌خواهند و خود راه‌یافته‌اند)، توضیحی است برای سخن پیشین او که گفت: « اِتَّبِعُوا الْمُرْسَلِينَ » (از فرستادگان پیروی کنید). قرار گرفتنِ این سخن او که « مَنْ لاٰ يَسْئَلُكُمْ أَجْراً وَ هُمْ مُهْتَدُونَ » (کسی که پاداشی از شما نمی‌خواهد و راه‌یافته است) در این آیه به جای واژهٔ « اَلْمُرْسَلِينَ » (فرستادگان) در آیهٔ پیشین، دلیل و علت این پیروی را می‌رساند؛ و بیان آن چنین است که ناروا بودنِ پیروی از یک گوینده در سخنش تنها به یکی از دو دلیل رخ می‌دهد: یا به این جهت که سخن او گمراهی است و گوینده‌اش نیز گمراه است، و پیروی از فرد گمراه در گمراهی‌اش روا نیست؛ و یا به این جهت که سخن گرچه حق است و پیروی از حق واجب، ولی گوینده هدف نادرستی دارد و می‌خواهد با سخنِ حق به آن دست یابد، مانند گردآوری مال و کسب جاه و مقام و مانند آن. اما هرگاه سخنْ حق باشد و گوینده نیز از هدف‌های ناپاک مبرّا و از فریب، نیرنگ و خیانت پیراسته باشد، پیروی از او در گفتارش واجب خواهد بود. و این فرستادگان در این سخنشان راه‌یافته‌اند که:

جز خدا را نپرستید؛ و از شما پاداشی از مال یا مقام هم نمی‌خواهند، پس بر شما واجب است که در گفتارشان از آنان پیروی کنید.

اما اینکه آنان هدایت‌یافته و بر راه راست‌اند، بدین سبب است که بر درستی و حقانیتِ آنچه بدان فرامی‌خوانند—یعنی یگانگی خدا—برهان اقامه شده است؛ و آن برهان سخن اوست که می‌گوید: « وَ مٰا لِيَ لاٰ أَعْبُدُ » (و مرا چه شده که نپرستم...) تا پایانِ این دو آیه.

و اما اینکه از شما پاداشی نمی‌خواهند، به دلیل همان مطلبی است که سخنشان بر آن دلالت دارد: « رَبُّنٰا يَعْلَمُ إِنّٰا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ » (پروردگار ما می‌داند که ما قطعاً به‌سوی شما فرستاده شده‌ایم)، و توضیح آن پیش از این گذشت.

با این بیان، آنچه پیش‌تر آوردیم تأیید می‌شود که سخن آنان یعنی « رَبُّنٰا يَعْلَمُ إِنّٰا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ » (پروردگار ما می‌داند که ما قطعاً به‌سوی شما فرستاده شده‌ایم) برای نفی این آورده شده بود که آنان از قوم، پاداش یا چیز دیگری بخواهند.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱۳ تا ۳۲ با هم

در «مجمع‌البیان» آمده است: [مفسران] گفته‌اند: عیسی دو فرستاده از حواریان را به‌سوی شهر انطاکیه روانه کرد. ادامه در متن کامل

«آیا نشانه و معجزه‌ای همراه دارید؟» گفتند: «آری، ما بیمار را شفا می‌دهیم و نابینای مادرزاد و مبتلا به پیسی (نوعی بیماری پوستی) را به اذن خدای متعال بهبود می‌بخشیم.» پیرمرد گفت: «من پسری بیمار دارم که سال‌هاست بستری و زمین‌گیر است.» گفتند: «ما را به خانه‌ات ببر تا از حال او آگاه شویم.» پس او آن دو را به خانه برد و آنان دست بر بدن پسرش کشیدند و او در همان دم به اذن خدای متعال، تندرست و سالم برخاست. ادامه در متن کامل

آنان پادشاهی داشتند که بت‌ها را می‌پرستید. خبر به او گزارش شد؛ پس آن دو را فراخواند و گفت: «شما کیستید؟» گفتند: «فرستادگان عیساییم؛ آمده‌ایم تا تو را از پرستش آنچه نمی‌شنود و نمی‌بیند، به‌سوی پرستش آن‌که می‌شنود و می‌بیند فراخوانیم.» پادشاه گفت: «مگر ما جز خدایانمان خدایی داریم؟» گفتند: «آری، همان که تو و خدایانت را… ادامه در متن کامل

«برخیزید و بروید تا دربارهٔ کار شما تصمیم بگیرم.» پس مردم در بازار آن دو را گرفتند و کتک زدند. ادامه در متن کامل

وهب بن مُنَبّه می‌گوید: عیسی این دو فرستاده را به‌سوی انطاکیه فرستاد. آن دو وارد شهر شدند، ولی نتوانستند نزد پادشاه بروند و اقامتشان به درازا کشید. ادامه در متن کامل

هنگامی که آن دو فرستاده تکذیب شدند و شلاق خوردند، عیسی شمعون صفا، سرآمد حواریان را در پی کارشان فرستاد تا یاری‌شان کند. ادامه در متن کامل

پادشاه آن دو را فراخواند و شمعون به آنان گفت: «چه کسی شما را به اینجا فرستاده است؟» گفتند: «خداوندی که همه‌چیز را آفریده و هیچ شریکی ندارد.» گفت: «چه معجزه‌ای با خود آورده‌اید؟» گفتند: «هرچه تو آرزو کنی.» پادشاه دستور داد نوجوانی را آوردند که چشمانش کاملاً محو بود و جای چشمانش مانند پیشانی صاف می‌نمود. ادامه در متن کامل

سپس پادشاه به آن دو فرستاده گفت: «اگر خدای شما بتواند مرده‌ای را زنده کند، ما به او و به شما ایمان می‌آوریم.» آن دو گفتند: ادامه در متن کامل

«خدای ما بر هر کاری تواناست.» پادشاه گفت: «در اینجا مرده‌ای هست که هفت روز پیش درگذشته است و او را به خاک نسپرده‌ایم تا پدرش که در سفر بوده بازگردد.» پس مرده را آوردند، در حالی که پیکرش دگرگون شده و بوی ناخوش گرفته بود. ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۱۳ تا ۲۹ با هم

می‌گویم: سیاق آیاتِ این داستان با پاره‌ای از این روایات سازگار نیست. ادامه در متن کامل