تفسیر آیهٔ ۲۸ سورهٔ نمل

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « اِذْهَبْ بِكِتٰابِي هٰذٰا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مٰا ذٰا يَرْجِعُونَ » (این نامهٔ مرا ببر و به سویشان بیفکن، سپس از آنان روی برتاب و بنگر چه پاسخی می‌دهند). این آیه بازگوییِ سخن سلیمان در خطاب به هدهد است؛ گویی گفته شده: پس سلیمان نامه‌ای نوشت و سپس به هدهد گفت:

مقصود از «اذهب بكتابي هذا إليهم» (با این نامهٔ من نزد آنان برو)، رفتن به سوی ملکهٔ سبا و بزرگانِ دربار اوست. «فألقه إليهم ثم تول عنهم» یعنی نامه را پیش آنان بیفکن، سپس از آن‌ها کناره بگیر و در جایی قرار گیر که آنان را ببینی. «فانظر ما ذا يرجعون» یعنی بنگر که هرگاه دربارهٔ نامه گفتگو می‌کنند، چه پاسخی به یکدیگر بازمی‌گردانند و چه واکنشی نشان می‌دهند.

و تعبیر « فَأَلْقِهْ » در همهٔ قرائت‌ها، چه در حال وصل و چه در هنگام وقف، با سکون «هاء» خوانده شده که «هاء سکت» (حرف هائی که برای حفظ حرکت آخر کلمه در وقف یا وصل می‌آید) است. همچنین از سخنانی که دربارهٔ این آیه گفته‌اند این است که عبارت « ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ » تا آخر آیه، از باب تقدیم و تأخیر است و در اصل چنین بوده: «فانظر ما ذا يرجعون ثم تول عنهم» (بنگر چه پاسخی به یکدیگر می‌دهند و سپس از آنان کناره بگیر)؛ که این سخن نیز چنان‌که می‌بینی بی‌اساس است.