تفسیر آیهٔ ۱۰۹ سورهٔ شعراء

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « وَ مٰا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلاّٰ عَليٰ رَبِّ الْعٰالَمِينَ » (و من بر این رسالت هیچ پاداشی از شما نمی‌خواهم؛ پاداش من تنها بر عهدهٔ پروردگار جهانیان است). این سخن برای نفی هرگونه طمع دنیوی از راهِ نفی درخواست مزد آورده شده است؛ و بدین‌وسیله ثابت می‌شود که او در آنچه بدان دعوتشان می‌کند، خیرخواه آنان است و به ایشان خیانت نمی‌ورزد و فریبشان نمی‌دهد. بنابراین، بر آنان لازم است در آنچه فرمان می‌دهد اطاعتش کنند، و از همین رو برای بار دوم این سخن را نتیجه گرفت: « فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَ أَطِيعُونِ » (پس، از خدا پروا کنید و مرا فرمان برید).

عدول در فرمودهٔ: « إِنْ أَجْرِيَ إِلاّٰ عَليٰ رَبِّ الْعٰالَمِينَ » (پاداش من تنها بر عهدهٔ پروردگار جهانیان است) از اسم جلاله (الله) به « رَبِّ الْعٰالَمِينَ » (پروردگار جهانیان)، برای دلالت بر توحید صریح است؛ چراکه آنان خدای متعال را معبودِ جهانِ خدایان می‌دانستند و برای هر جهانی خدای دیگری قائل بودند و آن را به جای خدا می‌پرستیدند. بنابراین، اثبات پروردگاریِ خدای متعال برای همهٔ جهانیان، تصریح به توحید در عبادت و نفی مطلق معبودها در برابر خداست.