فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ فَكَشَفۡنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرّٖۖ وَءَاتَيۡنَٰهُ أَهۡلَهُۥ وَمِثۡلَهُم مَّعَهُمۡ رَحۡمَةٗ مِّنۡ عِندِنَا وَذِكۡرَىٰ لِلۡعَٰبِدِينَ
پس دعایش را اجابت کردیم و هر رنجی را که به او رسیده بود برطرف ساختیم، و خانوادهاش و همانندشان را همراه با آنان به او بازگرداندیم تا رحمتی از سوی ما و پندی برای عبادتکنندگان باشد.
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۸۳ و ۸۴ با هم
بلا و گرفتاری سراسر زندگی حضرت ایوب (ع) را فرا گرفت؛ مالش از میان رفت، فرزندانش درگذشتند، و در بدنش نیز به بیماری سختی در مدتی طولانی گرفتار شد. سپس خدا را خواند و از حال خویش به پیشگاه او شکایت برد؛ پس خداوند دعایش را مستجاب کرد، او را از بیماری رهانید، و مال و فرزندانش و همانندشان را همراه آنان به او بازگرداند. و این همان سخن خداوند در آیهٔ بعدی است که میفرماید: «فَاسْتَجَبْنٰا لَهُ فَكَشَفْنٰا مٰا بِهِ مِنْ ضُرٍّ » (پس دعای او را اجابت کردیم و آسیبی را که به او رسیده بود برطرف ساختیم) یعنی او را از بیماریاش نجات دادیم و شفایش بخشیدیم؛ «وَ آتَيْنٰاهُ أَهْلَهُ » (و خانوادهاش را به او بخشیدیم) یعنی همان فرزندانی را که مرده بودند، «وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ رَحْمَهً مِنْ عِنْدِنٰا وَ ذِكْريٰ لِلْعٰابِدِينَ » (و همانندشان را نیز همراه آنان به او دادیم، بهخاطر رحمتی از نزد ما و پندی برای عبادتکنندگان)؛ تا بندگان عبادتپیشه پند گیرند و بدانند که خداوند اولیای خود را برای آزمودنشان به بلا گرفتار میسازد، سپس پاداششان را به آنان میدهد و هرگز پاداش نیکوکاران را تباه نمیکند.
و داستان حضرت ایوب (ع) بهخواست خدای متعال در سورهٔ ص خواهد آمد.
تفسیر آیهٔ ۸۴ سورهٔ انبیاء، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۴، صفحهٔ ۳۱۴ تا ۳۱۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/21/84/
تفسیر این آیه در المیزان
بحث روایی
و در همان کتاب نیز به سندش از عبدالله بن بُکَیر و دیگران، از امام صادق (ع) دربارهٔ سخن خدای عزوجل: «وَ آتَيْنٰاهُ أَهْلَهُ وَ مِثْلَهُمْ مَعَهُمْ » (انبیاء: ۸۴) روایت شده است که فرمود: خدای عزوجل برای او کسانش را که پیش از بلا بودند زنده کرد، و کسانی را نیز که در دورانِ گرفتاریاش درگذشته بودند برایش زنده ساخت.