تفسیر آیهٔ ۹۹ سورهٔ بقره

تفسیر این آیه در المیزان

بیان آیات

خدای متعال می‌فرماید: «وَ مٰا يَكْفُرُ بِهٰا إِلَّا الْفٰاسِقُونَ» (و جز نافرمانان کسی به آن کفر نمی‌ورزد)؛ این عبارت بر علت کفر دلالت دارد که همان فسق و نافرمانی است؛ از این رو آنان به سبب کفرشان فاسق‌اند. بعید نیست که «الف و لام» در کلمهٔ «الْفٰاسِقُونَ» برای عهد ذکری (اشاره به فاسقانی که پیش‌تر یاد شده‌اند) باشد و به آیه‌ای در اوایل همین سوره اشاره کند که خدای متعال در آن می‌فرماید: «وَ مٰا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفٰاسِقِينَ الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللّٰهِ مِنْ بَعْدِ مِيثٰاقِهِ» (بقره: ۲۶-۲۷: و با آن جز نافرمانان را گمراه نمی‌سازد؛ همان کسانی که پیمان خدا را پس از محکم کردنش می‌شکنند...).

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان آیات

تفسیر آیه‌های ۹۷ تا ۹۹ با هم

بدان که در پایان این آیات، انواع گوناگونی از التفات به کار رفته است، گرچه اساسِ این آیات روی سخن با بنی‌اسرائیل دارد. با این حال، هنگامی که کلامْ لحنِ سرزنش و نکوهش داشته باشد و به درازا بکشد، موقعیت سخن به جایی می‌رسد که گوینده از گفت‌وگو با مخاطب ملول می‌گردد و شأن او را ناچیز می‌شمارد. از این رو، برای گوینده‌ای بلیغ و سخن‌سنج شایسته است که پیاپی و با التفات‌های مکرر، گاه‌وبیگاه از هم‌کلامی مستقیم با آنان روی بگرداند، تا نشان دهد نه به‌خاطر گوشِ ناشنوا و فرومایگی جان‌هایشان به گفت‌وگو با آنان رغبت دارد، و نه برای آشکار ساختن حق داوری بر آنان، به ترک کاملِ خطاب راضی می‌شود.