تفسیر آیهٔ ۶۴ سورهٔ کهف

تفسیر این آیه در المیزان

بیان

خدای متعال می‌فرماید: « قٰالَ ذٰلِكَ مٰا كُنّٰا نَبْغِ فَارْتَدّٰا عَليٰ آثٰارِهِمٰا قَصَصاً » ([موسی] گفت: این همان چیزی است که در جست‌وجویش بودیم؛ پس ردّ پای خود را پی گرفتند و بازگشتند). «بَغْی» به معنای طلب و جست‌وجو، و «ارتداد» به معنای بازگشت به آغاز راه است. مراد از «آثار»، ردّ پای آن دو است، و «قَصَص» به معنای دنبال کردن ردّ پا است. و معنا این است که موسی گفت: آن رخدادی که برای ماهی پیش آمد، همان چیزی است که در پی آن بودیم؛ پس هر دو بر ردّ پای خود بازگشتند و آن را گام‌به‌گام پی گرفتند و دنبال کردند.

و سخن خدا: « ذٰلِكَ مٰا كُنّٰا نَبْغِ فَارْتَدّٰا » نشان می‌دهد که موسی از راه وحی مأمور شده بود آن دانشمند [حضرت خضر] را در پیوندگاهِ دو دریا دیدار کند، و نشانهٔ مکانی که او را در آنجا می‌یابد و با وی ملاقات می‌کند، همان رخدادی بود که بر سر ماهی آمد؛ خواه به‌طور خاص ماجرای زنده شدنش و رفتنش به دریا، و خواه به گونه‌ای مبهم و کلی مانند گم شدن ماهی، یا زنده شدنش، یا زنده شدنِ موجود مرده و مانند این‌ها. به همین سبب، هنگامی که موسی ماجرای ماهی را از همسفر جوانش شنید، آن سخن را گفت، و هر دو به همان جایی بازگشتند که از آن جدا شده بودند، و در آنجا بنده‌ای از بندگان ما را یافتند...

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

۱. داستان موسی و خضر در قرآن:

تفسیر آیه‌های ۶۴ تا ۶۶ با هم

موسی گفت: این همان چیزی است که می‌جستیم و در پی‌اش بودیم، پس به آنجا بازگردیم؛ و پی‌جویانه جای پای خود را دنبال کردند و بازگشتند. پس بنده‌ای از بندگان خدا را یافتند که خداوند از نزد خود رحمتی به او بخشیده و دانشی ویژه از جانب خویش به او آموخته بود؛ پس موسی به او پیشنهاد همراهی داد و از وی درخواست کرد که با او همراه شود تا از آنچه خداوند به او آموخته، دانشی مایهٔ رشد و کمال به وی بیاموزد. آن مرد دانا گفت: تو هرگز نمی‌توانی همراه من بر آنچه از کارهایم می‌بینی و به حقیقت و باطن آن آگاهی نداری، شکیبایی کنی؛ و چگونه بر چیزی صبر می‌کنی که از راز آن بی‌خبری؟ موسی به او وعده داد که اگر خدا بخواهد صبر خواهد کرد و در هیچ کاری از فرمان او سرپیچی نمی‌کند. آن دانا نیز بر پایهٔ درخواست موسی و پیمانی که بست به او گفت: «فإن اتبعتني فلا تسألني عن شيء حتي أحدث لك منه ذكرا» (پس اگر در پی من آمدی، از هیچ چیز مپرس تا خودم دربارهٔ آن سخن آغاز کنم و برایت توضیح دهم.)

«بحث روایی»

تفسیر آیه‌های ۶۰ تا ۶۵ با هم

و در همان کتاب، از عبدالله بن میمون قَدّاح، از امام صادق، از پدرش (علیهما السلام) روایت شده است که فرمود: ادامه در متن کامل

تفسیر آیه‌های ۶۰ تا ۶۶ با هم

در حالی که موسی در میان گروهی از بنی‌اسرائیل نشسته بود، ناگاه مردی به او گفت: گمان نمی‌کنم کسی به خداوند داناتر از تو باشد. ادامه در متن کامل