إِنَّا كَفَيۡنَٰكَ ٱلۡمُسۡتَهۡزِءِينَ
بیگمان ما شرّ ریشخندکنندگان را از تو بازداشتهایم؛
تفسیر این آیه همراه آیههای دیگر
بیان
تفسیر آیههای ۹۴ و ۹۵ با هم
و از همین رو آشکار میشود که سخن خدای متعال: « إِنّٰا كَفَيْنٰاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ » (همانا ما [گزندِ] مسخرهکنندگان را از تو بازداشتیم) در جایگاهِ بیان علت برای این فرمودهٔ اوست که:
تفسیر آیههای ۹۴ تا ۹۶ با هم
فرمودهٔ خدای متعال: « فَاصْدَعْ » (به آنچه مأموری آشکارا بپرداز...) و ادامهٔ آن است؛ همانگونه که کلام نیز اشاره دارد یا دلالت میکند که این مسخرهکنندگان، همان «مقتسمین» (تقسیمکنندگان قرآن) هستند که پیشتر از آنان یاد شد. معنای آیه این است که هرگاه حقیقت امر چنان باشد که بیان کردیم و تو بیمدهنده از عذاب ما باشی، همانگونه که عذاب را بر مقتسمین نازل کردیم، پس « فَاصْدَعْ بِمٰا تُؤْمَرُ » (آنچه را بدان مأموری آشکار کن) و دعوت را علنی ساز و حق را پدیدار گردان، « وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ إِنّٰا » (و از مشرکان روی بگردان، همانا ما...)؛ یعنی به این سبب که ما « كَفَيْنٰاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ » (شر مسخرهکنندگان را از تو بازداشتیم) با فرود آوردن عذاب بر آنان؛ و آنان « اَلَّذِينَ يَجْعَلُونَ مَعَ اللّٰهِ إِلٰهاً آخَرَ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ » (همان کسانی هستند که در کنار خدا معبودی دیگر قرار میدهند، پس به زودی فرجام کار را خواهند دانست).
تفسیر آیهٔ ۹۵ سورهٔ حجر، از «المیزان فی تفسیر القرآن»، علامه سید محمدحسین طباطبایی، جلد ۱۲، صفحهٔ ۱۹۴ تا ۱۹۸ (چاپ بیروت، مؤسسهٔ اعلمی) — تفسیر روان المیزان، tafsiralmizan.ir/ayah/15/95/
تفسیر این آیه در المیزان
بحث روایی
و در تفسیر عیاشی، از اَبان بن عثمان احمر بهطور مرفوع (روایتی که سند آن به معصوم میرسد) نقل شده است که گفت: مسخرهکنندگان پنج تن بودند از قریش: ولید بن مغیرهٔ مخزومی، عاص بن وائل سهمی، حارث بن حنظله [یادداشت منبع: ۱) در نسخهای: طلاطله]، اسود بن عبد یغوث بن وهب زُهری و اسود بن مطّلب بن اسد. پس هنگامی که خداوند چنین فرمود:
« إِنّٰا كَفَيْنٰاكَ الْمُسْتَهْزِئِينَ » (ما شرّ مسخرهکنندگان را از تو بازداشتیم)، پیامبر خدا (ص) دانست که خداوند آنان را خوار و رسوا ساخته است؛ پس خداوند آنان را به بدترین مرگها میراند:
میگویم: صدوق نیز در کتاب «معانی الأخبار» این روایت را به سند خود از اَبان نقل کرده است؛ و در همان کتاب و نیز طبرسی در کتاب «الاحتجاج»، از موسی بن جعفر، از پدرانش، از علی (ع) روایتی به همین مضمون نقل شده که حدیثی طولانی است و جزئیات هلاکت هر یک از این پنج تن ــ که لعنت خدا بر آنان باد ــ در آن آمده است. همچنین پنجتنبودنِ مسخرهکنندگان از قریش، همراه با علت هلاکتشان، از علی (ع) و از ابنعباس نیز روایت شده است.
با این حال، روایات از طریق اهلسنت از جهت شمار، نامها و انگیزههای هلاکت آنان گوناگون است؛ و آنچه روایات شیعه و سنی بر سر آن اتفاقنظر دارند، همان است که پیشتر آوردیم.