تفسیر آیهٔ ۷۸ سورهٔ حجر

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۷۸ و ۷۹ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « وَ إِنْ كٰانَ أَصْحٰابُ الْأَيْكَهِ لَظٰالِمِينَ إلي -فَانْتَقَمْنٰا مِنْهُمْ وَ إِنَّهُمٰا لَبِإِمٰامٍ مُبِينٍ » (و به راستی اهل بیشه ستمکار بودند... تا آنجا که فرمود: پس، از آنان انتقام گرفتیم، و هر دو [دیار ویران] بر سر راهی آشکارند). «أَیکَة» مفرد «أَیْک» و به معنای درختان درهم‌پیچیده است؛ ازاین‌رو آنان — چنان‌که گفته شده — در بیشه‌ای می‌زیستند، یعنی سرزمینی پوشیده از درختان انبوه.

آنان — همان‌گونه که مفسران یاد کرده‌اند — قوم شعیب (ع) یا گروهی از قوم او بودند که در آن بیشه سکونت داشتند؛ و مؤید این مطلب سخن خدای متعال در پایان آیه است: « وَ إِنَّهُمٰا لَبِإِمٰامٍ مُبِينٍ » (و همانا هر دوی آن‌ها بر سر راهی آشکارند)؛ یعنی جایگاه قوم لوط و اصحاب اَیکه هر دو بر سر راهی روشن و نمایان قرار دارد؛ چرا که آنچه بر سر راه مدینه به شام است، همان سرزمین‌های ویران‌شدهٔ قوم لوط و قوم شعیب است که خداوند به سبب کفرشان و تکذیبِ دعوت شعیب (ع) نابودشان ساخت؛ و ماجرای آنان پیش از این در سورهٔ هود گذشت. و در عبارت « فَانْتَقَمْنٰا مِنْهُمْ » (پس، از آنان انتقام گرفتیم)، ضمیر به اصحاب اَیکه بازمی‌گردد، و گفته شده به آنان و قوم لوط با هم برمی‌گردد. و معنای این دو آیه روشن است.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۷۸ و ۷۹ با هم

و در کتاب «الدر المنثور»، ابن‌مردویه و ابن‌عساکر از ابن‌عمر روایت کرده‌اند که گفت: پیامبر خدا(ص) فرمودند: «إن مدين و أصحاب الأيكة أمتان بعث الله إليهما شعيبا»؛ مدین و اصحاب ایکه دو امت بودند که خداوند شعیب را به‌سوی هر دوی آن‌ها برانگیخت.