تفسیر آیهٔ ۸۰ سورهٔ نمل

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۸۰ و ۸۱ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « إِنَّكَ لاٰ تُسْمِعُ الْمَوْتيٰ -إلي قوله- فَهُمْ مُسْلِمُونَ » (بی‌گمان تو نمی‌توانی دعوتت را به گوش مردگان برسانی... تا آنجا که: پس آنان تسلیم و فرمان‌بردارند [نمل: ۸۰-۸۱]). این، بیانِ علت فرمان به توکل است؛ یعنی ما تنها ازآن‌رو تو را در کار ایمان و کفر آنان به توکل بر خدا دستور دادیم که آنان مردگان‌اند و در توان تو نیست که دعوت خود را به گوش مردگان برسانی؛ و آنان ناشنوایانی هستند که نمی‌شنوند و کورانی گمراه‌اند که تو نه بر شنوا ساختن کران توانایی هنگامی که پشت‌کنان روی برمی‌گردانند—و شاید ناتوانی از شنوا کردن کران را با عبارت « إِذٰا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ » (چون پشت‌کنان روی بگردانند) مقید کرده باشد، زیرا اگر روی‌گردان نبودند، ممکن بود با نوعی اشاره به آنان فهماند—و نه بر هدایت کوردلان از گمراهی‌شان قادری. آنچه در توان داری، تنها این است که پیام را به گوش کسانی برسانی که به آیات و نشانه‌های راهنمای به‌سوی ما ایمان می‌آورند و آنان را هدایت کنی؛ چراکه آنان به دلیل پذیرش این حجت‌های برحق، در برابر ما تسلیم‌اند و آنچه را این دلایل نشان می‌دهد باور دارند.

با این بیان، نخست روشن شد که مقصود از «شنوا ساختن»، همان هدایت است.

و دوم آنکه مقصود از «آیات»، برهان‌ها و دلیل‌هایی است که بر توحید و دیگر معارف برحقِ برخاسته از آن دلالت دارد.

و سوم آنکه هر کس حجت‌های برحق را از نشانه‌های آفاقی و انفسی (جهان پیرامون و درونِ جان) با سلامت عقل دریابد و سپس با ایمان و اطاعت در برابر آن‌ها تسلیم گردد، نه از مردگان است و نه از کسانی که خداوند بر گوش و چشمشان مهر نهاده است.