تفسیر آیهٔ ۵ سورهٔ ماعون

تفسیر این آیه در المیزان

بحث روایی

و در کتاب «خصال» از علی (ع) در حدیث اربعمائه (حدیث چهارصدگانه) روایت شده است که فرمود: «ليس عمل أحب إلى الله عز و جل من الصلاة-فلا يشغلنكم عن أوقاتها شيء من أمور الدنيا-فإن الله عز و جل ذم أقواما فقال:« اَلَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاٰتِهِمْ سٰاهُونَ »يعني أنهم غافلون استهانوا بأوقاتها»؛ هیچ عملی نزد خداوند عزّ و جل محبوب‌تر از نماز نیست، پس مبادا چیزی از کارهای دنیا شما را از وقت‌های آن بازدارد؛ چراکه خداوند عزّ و جل گروهی را نکوهش کرد و فرمود: «همان کسانی که از نمازشان غافل‌اند»؛ یعنی آنان غافل‌اند و وقت‌های نماز را سبک شمرده‌اند.

و در کتاب «کافی» به سند خود از محمد بن فضیل روایت شده که گفت: «سألت عبدا صالحا(ع)عن قول الله عز و جل:« اَلَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاٰتِهِمْ سٰاهُونَ »قال هو التضييع»؛ از بندهٔ شایستهٔ خدا (ع) دربارهٔ این سخن خداوند عزّ و جل پرسیدم که: «همان کسانی که از نمازشان غافل‌اند»، فرمود: مقصود، تباه ساختن [و ضایع کردن نماز] است.

می‌گویم: با همین مضامین، روایات دیگری نیز وارد شده است.

تفسیر این آیه همراه آیه‌های دیگر

بیان

تفسیر آیه‌های ۴ و ۵ با هم

خدای متعال می‌فرماید: « فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاٰتِهِمْ سٰاهُونَ » (پس وای بر آن نمازگزارانی که از نمازشان غافلند!)؛ یعنی غافلانی هستند که به آن اهمیتی نمی‌دهند و برایشان مهم نیست که نمازشان به‌کلی یا در برخی اوقات قضا شود، یا از وقت بافضیلتش به تأخیر بیفتد، و مواردی از این دست.

و در این آیه به سبب «فاء» تفریع (فای نتیجه‌گیری)، عنوانِ انکارکنندهٔ دین بر این نمازگزاران تطبیق داده شده است، و نشان می‌دهد که آنان خالی از نفاق نیستند؛ زیرا در عمل، روز جزا را انکار می‌کنند، در حالی که در ظاهر خود را اهل ایمان نشان می‌دهند.

بحث روایی

تفسیر آیه‌های ۱ و ۵ با هم

در تفسیر قمی دربارهٔ این سخن خدای متعال که می‌فرماید: « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ » (آیا دیدی کسی را که روز جزا را انکار می‌کند؟) آمده است: «نزلت في أبي جهل و كفار قريش» (دربارهٔ ابوجهل و کافران قریش نازل شد)؛ و دربارهٔ این سخن: « اَلَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاٰتِهِمْ سٰاهُونَ » (آنان که از نمازشان غافلند) فرمود: «عني به تاركون لأن كل إنسان يسهو في الصلاة» (منظور از آن تارکان نماز است؛ زیرا هر انسانی در نماز دچار سهو و فراموشی می‌شود). و ابوعبدالله [امام صادق] (ع) فرمود: «تأخير الصلاة عن أول وقتها لغير عذر» (منظور، به تأخیر انداختن نماز از اول وقتِ آن بدون داشتن عذر است).